Chương 14: Tờ giấy một trang

Chương 14: Tờ giấy một trang

Ngày ba mươi, Nhã Linh ngồi ở bàn từ bảy giờ sáng.

Trước mặt cô là một tờ giấy A4, và cô đã viết lại nó bốn lần.

Lần đầu, cô viết theo mẫu hợp đồng lao động cô chép được trên mạng, và nó ra ba trang, và cô đọc lại thì thấy nó giống một cái gì đó rất xa cái nhà này.

Lần thứ hai, cô rút còn hai trang.

Lần thứ ba, một trang, nhưng câu chữ cứng như giấy phường.

Lần thứ tư, cô viết bằng cái giọng của người nói chuyện, và cô thấy đúng.

Tờ giấy đó có sáu điều.

"Điều 1. Công việc: giữ sổ hàng, đi chợ vật tư, cân hàng, đối chiếu hóa đơn, theo dõi công nợ."

"Điều 2. Lương: hai triệu đồng một tháng, trả ngày mùng một, có giấy nhận tiền."

"Điều 3. Giờ: sáu giờ sáng tới sáu giờ chiều. Chủ nhật nghỉ. Trường hợp khẩn cấp thì làm, tính riêng."

"Điều 4. Tiền chợ, tiền xăng, tiền điện thoại: ứng trước, hoàn lại theo hóa đơn, ghi vào sổ."

"Điều 5. Chấm dứt: một bên muốn nghỉ thì báo trước ba mươi ngày."

"Điều 6. Hợp đồng này chỉ áp dụng cho công việc. Nó không nói gì về quan hệ vợ chồng, và không thay đổi giấy kết hôn."

Cô đọc lại điều 6 ba lần.

Rồi cô ký tên mình ở góc dưới bên trái, và cô để trống chỗ bên phải.

---

Tám giờ, cô đặt tờ giấy lên bàn, giữa cái bàn gỗ lim có vết dao.

"Con xin họp."

Bà Sáu đang đan áo. Bà ngẩng lên.

"Họp gì?"

"Luật thứ ba của bà." Nhã Linh nói. "Chuyện gì cũng quyết ở cái bàn này. Con có một chuyện cần quyết."

Bà Sáu đặt kim xuống.

"Cò. Vô đây."

Cò từ ngoài hiên đi vào, tay còn cầm cái đục, mặt ngơ ngác.

"Em làm gì?"

"Ngồi. Làm chứng."

Cò ngồi.

Gia Luân ở ngoài xưởng, và Nhã Linh gọi. Ông ta vào, áo còn bụi, và ông ta đứng ở cửa.

"Anh ngồi xuống."

Ông ta nhìn cái bàn, nhìn tờ giấy, nhìn cái mặt của ba người, rồi ông ta ngồi.

Nhã Linh đẩy tờ giấy ra giữa bàn.

"Đây là hợp đồng lao động của con." Cô nói. "Một trang. Sáu điều. Con đã ký. Còn chỗ bên phải để trống."

Bà Sáu cầm tờ giấy lên.

Bà đọc. Bà đọc chậm, và bà đọc hết, và cái đọc của bà không giống Gia Luân: bà không rê ngón tay, bà đọc bằng mắt, và mắt bà đi nhanh.

"Điều 2." Bà nói. "Hai triệu."

"Dạ."

"Hai triệu là cái giá tao với mày nói hồi đầu."

"Dạ."

"Ừ." Bà đọc tiếp. Tới điều 3, bà dừng. "Chủ nhật nghỉ."

"Dạ."

"Cái hàng gỗ này bốn mươi năm không nghỉ chủ nhật."

"Vậy bà nghỉ từ chủ nhật này." Nhã Linh nói. "Con mở cửa. Con cân. Con ghi sổ. Bà ngồi uống trà."

Bà Sáu nhìn cô.

Rồi bà đọc tới điều 5.

"Báo trước ba mươi ngày." Bà đặt tờ giấy xuống. "Nghĩa là mày tính chuyện nghỉ."

"Dạ. Con tính chuyện nghỉ từ ngày đầu tiên." Cô nói. "Ai cũng nên tính. Bà cũng tính, phải không?"

Bà Sáu không trả lời.

Bà ngồi im, và cái im đó dài, và Nhã Linh nghe tiếng kim đan của bà chạm vào nhau, dù bà đã đặt xuống.

Rồi bà nói, giọng khác:

"Mày định ở đây bao lâu?"

Đó là câu hỏi mà Nhã Linh đã chờ hai tháng.

Và cô đã chuẩn bị ba câu trả lời, và cô bỏ cả ba.

"Hai năm, theo giấy." Cô nói. "Nhưng con không trả lời được câu đó bằng một con số. Con chỉ nói được: con không có chỗ nào khác để đi. Mà bà thì đang cần người. Cho nên con ở."

Bà Sáu nhìn cô.

"Đó không phải câu trả lời."

"Đó là câu trả lời thật." Nhã Linh nói. "Câu trả lời đẹp thì con có sẵn, nhưng bà sẽ không tin."

Bà Sáu cầm bút lên.

Bà ký.

Rồi bà lật tờ giấy ra sau, và bà viết thêm, bằng nét chữ nhỏ, đều:

"Điều 7. Tiền chợ tính riêng, không trừ vào lương. Người lao động được quyền từ chối việc không thuộc điều 1."

Bà đẩy tờ giấy sang Gia Luân.

"Con ký."

Gia Luân cầm bút, và ông ta đọc lại từ đầu, chậm, từng chữ, và cái đọc đó mất gần năm phút.

Rồi ông ta ký.

Cò ký ở dưới, hàng "người làm chứng", nét chữ tròn, to.

Nhã Linh gấp tờ giấy làm tư, và cô bỏ vào cặp hồ sơ, và cô nói:

"Bản của con ở trong cặp. Bản của nhà để ở trong tủ."

"Ừ." Bà Sáu nói. "Mà này."

"Dạ."

"Cái điều 5 đó." Bà cầm kim lên. "Ba mươi ngày. Nếu mày nghỉ mà không báo, tao kiện."

"Con biết."

"Tao kiện thật." Bà nói. "Tao có giấy."

Nhã Linh cười.

"Con biết." Cô nói. "Con viết mà."

---

Trưa, chị Thu gọi.

"Chị Nhã Linh hả?"

"Dạ."

"Anh Vinh chuyển rồi. Một trăm. Chị coi tài khoản."

Nhã Linh mở điện thoại, và cô nhìn con số, và cô ngồi xuống cái ghế.

"Có rồi." Cô nói. "Cảm ơn chị Thu."

"Đừng cảm ơn tôi." Chị Thu nói. "Tôi chỉ gõ lệnh. Mà này."

"Dạ."

"Chị làm cái đội đó à?"

"Tôi giữ sổ."

"Ừ." Chị Thu im một lúc. "Bên tôi đang thiếu một người làm sổ công nợ. Lương tám triệu. Chị có muốn..."

"Không." Nhã Linh nói, và cô nói nhanh tới mức chính cô cũng ngạc nhiên. "Cảm ơn chị."

Chị Thu cười, một tiếng ngắn.

"Tôi biết mà." Chị ta nói. "Người như chị không làm thuê cho người ta đâu."

Chị ta cúp.

Nhã Linh ngồi ở ghế, và cô nhìn cái số dư, và cô nghĩ: một trăm triệu. Ba mươi ngày. Đúng hạn.

Cô đứng dậy, đi ra xưởng.

"Anh Luân."

Ông ta đang bào.

"Tiền về rồi. Một trăm."

Cái bào dừng.

"Hết hạn chưa?"

"Đúng hạn. Hôm nay là ngày thứ ba mươi."

Gia Luân đặt cái bào xuống, và ông ta đứng đó, và ông ta không nói gì.

Rồi ông ta nói:

"Vậy là xong."

"Chưa xong." Nhã Linh nói. "Còn tiền lãi điều 9.3. Một triệu một trăm bảy mươi nghìn."

Ông ta nhìn cô.

"Em đòi cái đó à?"

"Tôi không đòi." Cô nói. "Nhưng tôi ghi vào sổ. Nếu sau này có chuyện, mình có cái để nói."

Ông ta gật, và rồi ông ta làm một chuyện mà cô không ngờ: ông ta cầm điện thoại, và ông ta gọi cho Bảy Tòng.

"Bảy hả. Tiền về rồi. Chiều nay lên lấy. Mà mày nói với tụi nó: cái đội này từ nay có sổ."

Ông ta cúp, và ông ta nhìn cô.

"Tôi nói vậy được không?"

"Được." Cô nói. "Nhưng lần sau anh nói 'có sổ' thì nói thêm: sổ đó do tôi giữ."

Ông ta cười.

"Cô tính từng chữ."

"Tôi giữ sổ mà." Cô nói. "Không tính từng chữ thì giữ cái gì."

---

Chiều, tám người lại đứng ở sân.

Lần này họ không đứng ở góc sân. Họ đứng quanh cái bàn, và họ nói to, và chị Hoa mang theo một cái bánh bông lan, và anh Tí mang một thùng bia.

Nhã Linh phát tiền, và cô đọc tên, và mỗi người ký.

Người cuối ký xong, ông Bảy Tòng giơ ly.

"Tôi nói một câu." Ông ta nói, và cái sân im. "Ba mươi năm tôi đi làm. Tôi chưa lần nào thấy cái cảnh này: người phát tiền là đàn bà, mà người ta đứng xếp hàng, mà không ai cãi."

Mấy người cười.

"Cho nên tôi nói: cái nhà này có phước."

Ông ta uống.

Nhã Linh đứng ở bàn, tay còn cầm bút, và cô không biết nói gì, và cô làm cái chuyện cô vẫn làm khi không biết nói: cô cúi xuống, và cô ghi vào sổ.

"Ngày 30. Thu 100.000.000 (đợt cuối, HĐ 41). Đã phát đủ 8 người. Còn lãi 1.170.000 chưa thu."

Cô gấp sổ.

Rồi cô ngẩng lên, và cô nói:

"Còn một chuyện."

Cái sân im lại.

"Tháng sau, ai muốn làm tiếp thì đăng ký với anh Bảy. Tôi sẽ làm hợp đồng từng người. Một trang. Có ngày công, có đơn giá, có ngày trả."

Cả tám người nhìn cô.

"Từng người một hả chị?"

"Từng người một."

Chị Hoa nói, giọng nhỏ:

"Vậy ai không biết chữ thì sao?"

"Thì tôi đọc cho nghe." Nhã Linh nói. "Đọc hết. Rồi ký hoặc điểm chỉ."

Cái sân im thêm một lúc, và rồi ông Bảy Tòng nói, và giọng ông ta khàn:

"Chị ơi. Cái đội này ba mươi năm nay chưa ai đọc cho tôi nghe cái gì."

---

Chiều, cô dán lại tờ giấy Hỷ.

Cô lấy cái kéo trong ngăn kéo bếp, và cô đứng trên cái ghế nhựa, và cô bóc tờ giấy ra khỏi tường.

Nó dính bốn tháng. Bốn tháng, và cái hồ dán đã khô, và giấy bong ra từng mảng nhỏ.

Cô bóc chậm, để không rách.

Bà Sáu ngồi ở bàn, đan áo, và bà nhìn.

"Bóc làm gì?"

"Dán lại cho thẳng."

"Nó lệch có hai đốt tay."

"Hai đốt tay là lệch."

Bà Sáu im.

Nhã Linh bóc xong, và cô lau tường, và cô lấy hồ, và cô dán lại.

Cô dán bằng cách đo: từ mép tường bên trái tới tim tờ giấy, và từ trần xuống. Cô dùng cái thước dây của Gia Cường mà ông ta để quên — cái thước vẫn nằm trên bàn bốn tuần nay, không ai cất.

Cô đo ba lần. Rồi cô dán.

Dán xong, cô xuống ghế, và cô đứng nhìn.

Tờ giấy thẳng.

Bà Sáu đặt kim xuống, và bà nhìn tờ giấy, và bà nói:

"Ừ."

Rồi bà nói thêm, giọng bình thường:

"Hồi tao về cái nhà này, tờ giấy đó cũng lệch. Tao nhìn nó bốn mươi năm."

"Vậy sao bà không dán lại?"

"Vì tao không phải người dán." Bà nói. "Trong cái nhà này, người dán giấy là người ở."

Bà cầm kim lên.

"Còn tao thì ở nhờ."

---

Tối, cô ngồi ở bàn, viết tờ giấy nhận tiền tháng thứ ba.

Cô viết: "Ngày 1. Nhận hai triệu, tiền công tháng 11. Ký nhận: Nhã Linh."

Rồi cô nhìn tờ giấy, và cô nhận ra một chuyện: đây là tờ thứ ba. Ba tờ, ba tháng. Cô đã ở cái nhà này ba tháng.

Cô mở sổ, và cô lật tới trang cuối, và cô đọc lại cái danh sách cô viết trong đêm đầu tiên:

"1. Sổ đỏ — tên ai, ở đâu, có thế chấp không." — Đã biết. Tên bà Sáu. Không thế chấp. Nhưng thiếu hai mét.

"2. Giấy phép xưởng — hết hạn chưa." — Chưa kiểm.

"3. Hợp đồng của tôi — bản gốc ở đâu." — Ở chỗ ông Tư Bào. Chưa lấy được.

"4. Tiền trong hũ — bao nhiêu, ai biết." — Bốn mươi hai triệu, còn ba mươi hai. Bốn người biết.

"5. Chú Cường — nợ bao nhiêu, từ bao giờ." — Mười hai triệu tiền gỗ, bốn lần, từ tháng Bảy.

"6. Đếm hết những gì cái nhà này có."

Cô nhìn dòng 6, và cô cầm bút, và cô viết bên cạnh:

"Đếm xong. Có: một cái nhà, một cái xưởng, một cái xe ba gác, một cái xe máy, hàng trong kho, ba mươi hai triệu trong hũ, một món nợ một trăm triệu phải thu, một món nợ mười hai triệu phải đòi, và hai mét đất đã bán mà chưa sang tên."

Cô đọc lại, và cô thấy cái danh sách đó dài hơn cô tưởng.

Rồi cô viết thêm một dòng, ở dưới cùng:

"Và một cái hợp đồng hôn nhân có điều 4."

Cô đóng sổ.

Ngoài hiên, Cò đang gảy đàn, và bài đó là bài mới, và nó vui.

---

Mười giờ, Gia Luân đi ra phòng khách, và ông ta dừng ở cửa buồng cô.

"Nhã Linh."

"Ừ?"

"Cái hợp đồng đó. Điều 6."

"Sao?"

"Em viết: 'không nói gì về quan hệ vợ chồng'."

"Ừ."

Ông ta đứng đó, tay cầm cái mũ bảo hiểm, và ông ta nói, giọng nhỏ:

"Vậy cái đó ai nói?"

Nhã Linh ngồi trên giường, và cô nhìn ông ta, và cô không trả lời ngay.

"Không phải giấy." Cô nói. "Cái đó không viết vào giấy được."

"Ừ."

Ông ta gật, và ông ta đi ra.

Nhưng trước khi đi, ông ta nói thêm một câu, và câu đó làm cô ngồi im rất lâu:

"Vậy thì mình đừng viết. Mình làm."

Cửa phòng khách đóng.

Nhã Linh ngồi trên giường, và cô nhìn cái tờ giấy Hỷ mới dán, thẳng, và cô nghĩ tới cái đêm đầu tiên, khi cô nằm ở đây và nói với trần nhà: "Canh nhà thì có lương không?"

Bây giờ cô có lương. Hai triệu một tháng, có giấy, có chữ ký, có điều 7 do bà Sáu tự viết thêm.

Nhưng cái câu đó không còn là câu quan trọng nhất nữa.

Cô tắt đèn.

Và ở ngoài kia, cái thành phố vẫn ồn, và cái mái tôn mới buộc vẫn kêu, và trong cái nhà có bốn người, ba người đã ngủ, và một người đang ngồi trên giường nghĩ tới một câu nói không viết vào giấy được.