Chương 33: Hai mét đất của bà Chín

Chương 33: Hai mét đất của bà Chín

Hẻm 14 rẽ vào chỗ bà Chín chỉ rộng đúng một cái xe máy. Hai bên là tường gạch người ta xây thêm, chồng lên nhau không theo hàng lối, chỗ nào trống thì người ta kê cái chậu, cái thùng xốp trồng rau. Cò đi trước, vừa đi vừa né cái máng nước nhà ai chảy ngang.


Cuối hẻm có cái cổng sắt thấp, sơn xanh đã bong từng mảng như người bị lang ben. Trên cổng treo một cái biển gỗ nhỏ, chữ đã mờ: "Nhà số 14/2". Đằng sau cổng là một khoảng sân bê tông nhỏ, có cái cây mít già, thân to bằng cái thùng phuy, rễ nổi lên khỏi mặt đất như mấy con rắn đang bò.

Và cái cây mít đó nằm ở đâu? Nằm trên hai mét đất.

Tôi đứng ngoài cổng, mở cái bìa nhựa trong đựng giấy tờ ra, nhìn bản photo sổ đỏ, rồi nhìn cái cây.

Bề ngang ghi trong sổ: mười bốn mét. Bề ngang thực tế từ tường nhà tôi tới tường nhà bà Chín: mười hai mét. Hai mét chênh lệch đó là cái cây mít, cái sân, cái cổng sắt xanh và một nửa cái nhà bếp của bà Chín.

Hai mét đất mà trong sổ đỏ vẫn còn ghi là của nhà tôi.

「Chị tính sao?」Cò hỏi.

「Chị chưa tính. Chị đang đếm.」

「Đếm gì?」

「Đếm xem mình có bao nhiêu thứ để mất.」

Tôi gõ cổng. Không ai ra. Tôi gõ lần nữa, mạnh hơn.

Bên trong có tiếng dép lê kéo trên bê tông, chậm, từng bước một, kiểu đi của người đau khớp gối. Rồi cái then cổng kêu "két", và bà Chín ló ra.

Bà Chín bảy mươi tám. Lưng còng như cúi chào cả đời không đứng thẳng lại được. Mắt bà không đục, vẫn sáng, và sáng theo kiểu người đã sống đủ lâu để không tin ai.

Bà nhìn tôi. Rồi nhìn Cò. Rồi nhìn cái bìa nhựa trong tay tôi.

「Lại nữa hả?」

「Dạ.」

「Hôm trước thằng cha nói giọng Bắc tới, hôm qua hai đứa cầm máy chụp hình tới, hôm nay tới hai đứa con gái.」Bà nói, giọng không giận, chỉ mệt. 「Đất của tao có phải cái chợ đâu.」

「Bà ơi, cháu không tới vì đất của bà.」Tôi nói. 「Cháu tới vì hai mét đất của cháu.」

Bà Chín im. Rồi bà mở rộng cổng.

「Vô.」

---

Cái nhà bà Chín nhỏ, nền thấp hơn mặt sân, đi vô phải bước xuống một bậc. Trong nhà tối, mùi long não trộn mùi dầu gió. Trên bàn thờ có ba cái ly, một đĩa trái cây nhựa, và tấm hình một người đàn ông mặc áo sơ mi trắng, tóc chải dính.

Bà Chín rót nước. Cái bình thủy tinh đựng trà đã cũ, nắp không khớp, bà phải lấy miếng vải đậy lên.

「Nói đi.」Bà nói.

Tôi đặt bản photo sổ đỏ lên bàn. Bà nhìn, không đụng tới.

「Sổ của nhà bên đó.」

「Dạ.」

「Tao biết.」Bà nói. 「Mười bốn mét.」

Cò ngồi bên cạnh, hai tay đặt lên đầu gối, ngoan như học sinh. Tôi chưa thấy Cò ngoan như vậy bao giờ.

「Bà biết?」Tôi hỏi.

「Biết từ hai mươi mấy năm rồi.」Bà nói. 「Ông Lợi ghi vậy. Ổng nói ghi cho đủ, chứ đất tao ở là đất tao mua. Giấy tay có.」

「Giấy tay còn không bà?」

Bà Chín nhìn tôi một lúc lâu. Cái nhìn đó tôi biết. Đó là cái nhìn của người đang cân xem nên nói hay nên im, và cân xong rồi vẫn chưa quyết.

Rồi bà đứng dậy, đi vô buồng. Tiếng mở nắp thùng gỗ. Tiếng lục giấy. Bà trở ra, tay cầm một cái phong bì giấy vàng đã mềm như vải, mép dán bong hết keo, được buộc lại bằng dây thun đỏ.

Bà đặt lên bàn. Không mở.

「Mở đi.」Bà nói. 「Cô là người đầu tiên tao cho coi.」

---

Tờ giấy trong phong bì là giấy pelure, loại giấy mỏng, hơi ngả vàng, có dòng kẻ ngang mờ. Chữ viết bằng bút bi xanh, nét đã phai thành màu tím.

Tôi đọc, và vì tay tôi không vững nên tôi đọc thành tiếng, chậm.

「GIẤY BÁN ĐẤT

Hôm nay, ngày 12 tháng 3 năm 1998.

Tôi tên là Nguyễn Văn Lợi, sinh năm 1946, ngụ tại ấp Hiệp Phường.

Tôi có một miếng đất chiều ngang 2 mét, chiều dài hết đất, nằm sát vách phía đông nhà tôi, đã tách bộ phận.

Nay tôi bán lại cho bà Trần Thị Chín, sinh năm 1948, cùng ngụ tại địa chỉ trên, với giá hai mươi triệu đồng.

Tiền trao tay đủ một lần. Không ai nợ ai.

Đất này bà Chín được quyền ở, quyền xây cất, quyền để lại cho con cháu.

Việc sang tên do hai bên tự làm với nhau, tôi không chịu trách nhiệm.

Người bán: Nguyễn Văn Lợi (điểm chỉ)
Người mua: Trần Thị Chín (điểm chỉ)
Người làm chứng: Nguyễn Thị Mười (điểm chỉ)」

Dưới cùng là ba cái dấu vân tay màu đỏ, đã khô và sậm lại như vết máu cũ. Cái ở giữa, của bà Chín, in rõ cả đường chỉ tay.

Cò ghé lại nhìn.

「Chị.」Cò nói. 「Câu này.」

「Câu nào?」

「'Việc sang tên do hai bên tự làm với nhau, tôi không chịu trách nhiệm.'」Cò đọc. 「Vậy là ổng bán rồi ổng không chịu trách nhiệm sang tên?」

「Ổng chết rồi.」Bà Chín nói. 「Chết năm 2003. Chết trước khi kịp làm gì.」

「Bà không đi làm sổ?」

「Đi.」Bà nói. 「Đi một lần. Năm 2004.」

Bà ngồi xuống ghế, hai tay đặt lên đầu gối như Cò.

「Hồi đó cán bộ địa chính nói: đất này nằm trong sổ đỏ của người ta, muốn tách thì phải có chữ ký người ta. Mà người ta chết rồi thì phải có giấy thừa kế của con người ta, con người ta phải đồng ý. Tao đi về. Tao nghĩ thôi, tao ở đây ba chục năm rồi, ai đuổi tao.」

「Rồi ai đuổi bà chưa?」

「Chưa.」Bà nói. 「Nhưng bây giờ có người đuổi rồi.」

Bà nhìn tôi.

「Hôm qua có hai đứa cầm máy chụp hình, nói là đo đạc. Đo cái sân tao. Chụp cái cổng tao. Tao hỏi tụi bây là ai, tụi nó nói 'bên mua đất'. Tao hỏi mua của ai, tụi nó nói 'của chủ sổ'.」

Bà dừng.

「Chủ sổ là ai?」

Tôi im.

「Chủ sổ là chồng cô, phải không?」

「Dạ.」

Bà Chín gật đầu, chậm, như vừa được xác nhận một chuyện bà đã đoán từ lâu.

「Vậy thì cô vô đây ngồi với tao là đúng rồi.」Bà nói. 「Vì tao không có gì ngoài cái phong bì này.」

---

Tôi ngồi lại tới trưa.

Cò ra sân, lấy cái thước dây cuộn trong cốp xe, đo. Tôi đứng ở đầu này, Cò ở đầu kia. Mười hai mét. Rồi đo chiều dài: hai mươi ba mét.

「Hai mươi ba nhân mười hai.」Cò nói, tay bấm điện thoại. 「Hai trăm bảy mươi sáu mét vuông.」

「Sổ ghi bao nhiêu?」

「Mười bốn nhân hai mươi ba. Ba trăm hai mươi hai.」

「Chênh bốn mươi sáu mét.」

「Mà đó là tính đất ở.」Cò nói. 「Chị biết giá đất ở đây giờ bao nhiêu không?」

「Không.」

「Em coi trên mạng. Đường lớn trước hẻm, đất ở đô thị, ba chục tới bốn chục một mét.」

Tôi tính trong đầu. Bốn mươi sáu mét, ba chục triệu. Một tỷ ba trăm tám mươi triệu.

Một tỷ ba trăm tám mươi triệu đồng đang nằm dưới cái cây mít của bà Chín.

Tôi nhìn cái cây. Bà Chín đang ngồi trên cái chõng tre, tay bóc mấy trái đậu bắp, bỏ vô cái rổ nhựa đỏ. Bà bóc chậm, vỏ đậu bắp dai, móng tay bà dày và đen.

「Bà ơi.」Tôi nói. 「Bà có đóng thuế đất không?」

「Có.」

「Bao nhiêu năm?」

「Từ năm đó tới giờ.」

「Có biên lai không?」

Bà ngừng bóc. Nhìn tôi.

「Cô hỏi cái đó làm gì?」

「Vì nếu bà có biên lai thuế đất hai mươi tám năm, thì bà không phải là người ở nhờ.」Tôi nói. 「Bà là người đang sử dụng đất, có đóng nghĩa vụ với nhà nước. Cái đó khác hẳn.」

Bà Chín đặt trái đậu bắp xuống.

「Tao không hiểu mấy chữ đó.」

「Bà không cần hiểu.」Tôi nói. 「Bà chỉ cần đưa cháu coi mấy tờ biên lai.」

Bà đứng dậy. Lần này bà đi thẳng vô buồng, không chần chừ. Tiếng lục trong thùng gỗ lâu hơn lần trước, có tiếng bìa cứng va nhau.

Bà trở ra với một cái hộp bánh trung thu bằng thiếc, in hình con rồng đỏ đã tróc. Bà mở nắp. Trong hộp là một xấp giấy dày, không theo thứ tự, có tờ gấp làm tư, có tờ ố vàng dính vào nhau.

「Đây.」Bà nói. 「Tao không biết tờ nào quan trọng. Tao giữ hết.」

---

Tôi ngồi bóc từng tờ, xếp theo năm, như người ta xếp bài.

1998. Giấy bán đất.

Rồi 1999, 2001, 2003, 2004. Biên lai thuế nhà đất, tên Trần Thị Chín, mỗi năm vài chục nghìn, chữ ký cán bộ thuế mực xanh đã nhoè.

Rồi tới một tờ tôi phải dừng lại.

Năm 2012. Biên lai thuế đất. Và phía trên, ở góc trái, có một dòng chữ đóng dấu: "Đã nộp thay theo đề nghị của hộ liền kề."

Tôi đọc lại. Đọc lần nữa.

「Bà ơi.」

「Gì?」

「Năm 2012, ai đóng thuế cho bà?」

Bà Chín nhìn tờ giấy. Rồi bà nhìn đi chỗ khác.

「Con dâu ông Lợi.」Bà nói. 「Bà Sáu.」

Tôi ngồi im.

「Bả nói: 'Bác để con đóng cho, bác già rồi đi lại mệt.' Rồi bả đóng. Đóng một năm đó thôi. Năm sau tao tự đi đóng, tao không muốn nợ ai.」

Bà nhìn tôi.

「Cái đó có sao không?」

Tôi cầm tờ biên lai, ngón tay ấn lên cái dòng chữ đóng dấu đó.

「Cái này...」Tôi nói, và tôi nghe giọng mình khô đi. 「Cái này có thể là bằng chứng bà Sáu biết hai mét đất này là của bà.」

Bà Chín không nói gì.

「Mà cũng có thể là bằng chứng bà Sáu coi hai mét đất này là đất của nhà bà, bà đóng thuế cho người ở nhờ.」Tôi nói tiếp.

「Vậy là sao?」

「Là tùy luật sư.」Tôi nói. 「Cùng một tờ giấy, hai cách đọc.」

Ngoài hẻm có tiếng xe máy, rồi tiếng xe nữa, rồi tiếng cửa xe ô tô đóng sầm.

Cò từ ngoài sân đi vô, tay còn cầm thước dây.

「Chị. Có người tới.」