Chương 13: Cái phiên đắp bờ

Chương 13: Cái phiên đắp bờ

Cái cọc thứ bảy nó nghiêng, và cái cọc thứ tám nó đã bật.

Tôi chạy xuống cái mương, và cái nước nó đập vô cái bụng tôi, và nó lạnh, và nó mạnh hơn cái tôi tưởng.

Cái đập của tôi nó vẫn đứng ở cái nửa bên kia, mà cái nửa bên này nó hở, và cái nước nó luồn qua cái chỗ hở đó, và nó kêu.

Tôi lấy cái cọc trong cái tay, và tôi đóng nó xuống cái chỗ cái cọc thứ bảy, và cái búa gỗ nó kêu một cái tiếng chìm.

「Cha! Cái cọc!」

Cha tôi đã ở dưới cái nước.

Ông đóng cái cọc thứ tám, và cái cọc thứ chín, và cái nước nó dâng lên tới cái ngực ông.

「Con. Cái rơm! Đưa cái rơm!」

Tiểu Bảo đứng ở cái bờ, và nó ném cái bó rơm, và cái bó rơm nó rơi xuống cái nước, và tôi chụp nó, và tôi nhét nó vô cái khe.

Rồi cái đất sét.

Tôi bốc cái đất bằng hai cái tay, và tôi đắp, và cái nước nó rửa nó trôi, và tôi đắp lại, và nó trôi lại.

「Đắp ở cái phía dưới! Cái nước nó đẩy từ cái phía trên, cho nên mình đắp ở cái phía dưới!」

Cha tôi nói, và cái giọng ông nó đứt.

Tôi lội xuống cái phía dưới, và tôi đắp, và cái nước nó ép cái đất vô cái khe, và cái khe nó kín.

「Được rồi! Được rồi!」

Cái nước nó dừng ở cái chỗ đó, và nó dâng lên, và nó tràn qua cái mặt cái đập, và nó chảy vô cái rãnh, và cái rãnh nó đầy.

Tôi đứng ở cái nước tới cái bụng, và tôi thở, và cái thở đó nó ra thành cái khói.

---

Cái đập nó đứng.

Mà cái thửa thì nó đã bị cái nước cuốn một cái chỗ: ở cái góc cái thửa, cái chỗ cái rãnh nó bẻ, cái nước nó tràn ra, và nó làm cái đất nó bùn, và ở cái chỗ đó có cái lúa nó nằm rạp.

Tôi đi lên cái bờ, và cái chân tôi nó không còn cảm thấy cái lạnh, và cái tay tôi nó run.

Tiểu Bảo ngồi ở cái bờ, và cái môi nó tím, và nó nói:

「Chị. Cái nước nó cuốn con một cái.」

「Sao mày xuống đây?」

「Dạ. Con thấy chị mất cái cọc.」

Tôi ngồi xuống cạnh nó, và tôi lấy cái áo tơi mà bọc nó, và tôi nói:

「Từ cái đêm nay, mày không được xuống cái nước. Mày đứng ở cái bờ. Mày mà xuống thì tao đánh mày.」

Nó nhìn tôi, và nó không cười.

「Dạ.」

---

Cái sáng nó tới thì ông Đồ tới.

Ông ta đi từ cái ruộng dưới, và cái ống quần ông ta ướt tới cái đùi, và cái mặt ông ta nó không đỏ như cái hôm qua.

「Con. Cái ruộng của tao nó ngập.」

「Dạ. Con xin lỗi ông.」

「Mày xin lỗi cái gì? Cái nước nó từ cái cống ra, không phải từ cái đập của mày. Cái đập của mày nó giữ cái nước lại, cho nên cái ruộng của tao nó ngập ít hơn cái năm ngoái.」

Ông ta đứng ở cái bờ, và ông ta nhìn cái cống.

「Mà cái cống đó ai mở?」

「Dạ. Con không biết.」

「Cái lệ thì cái cống nó mở cái ngày mồng năm và cái ngày hai mươi. Hôm nay là cái ngày mồng mười hai.」

「Dạ.」

Ông Đồ đi tới cái cống.

Cái cống nó là cái ống tre, và ở cái đầu nó có cái then gỗ, và cái then đó nó chặn cái nước. Mà muốn mở thì phải kéo cái then ra.

Cái then bây giờ nó nằm ở cái bùn, và nó bị cắt.

Tôi cầm nó lên.

Cái chỗ cắt nó mới. Nó trắng, và nó không có cái rêu, và cái vết cắt nó có ba cái nét, vì cái người cắt nó cắt ba cái.

Ông Đồ nhìn cái then.

「Cái này là cái dao.」

「Dạ.」

「Mà cái người cắt nó thì nó đứng ở cái chỗ này. Cái chân nó để cái dấu ở cái bùn này.」

Tôi nhìn cái bùn.

Có cái dấu chân. Nó dài, và nó hẹp, và cái ngón cái nó ấn sâu, vì cái người đó nó đứng bằng cái mũi chân khi nó với cái then.

Mà ở cái bụi rậm cạnh cái cống có cái vải.

Nó là cái vải nâu, và nó rách, và nó dính ở cái gai.

Tôi gỡ nó ra, và tôi cầm nó.

「Cái này là cái áo tơi.」

Ông Đồ nhìn cái vải, và ông ta nói:

「Cái áo tơi thì cái làng này ai cũng có.」

「Dạ. Mà cái áo tơi thì nó vá. Mà cái chỗ vá thì nó có cái chỉ trắng.」

Tôi lật cái vải ra, và ở cái mép nó có một cái đường chỉ trắng, và cái chỉ đó nó là cái chỉ của cái bao tải.

Ông Đồ nhìn cái đường chỉ đó, và ông ta im.

「Con. Cái chuyện này thì mày đừng nói ở cái chợ. Mà mày nói ở cái mương.」

「Dạ. Sao ông?」

「Vì cái mương là cái chỗ của cái nước. Mà cái nước thì cái làng này nó phải ra.」

---

Cái làng nó ra cái mương lúc cái giờ Thìn.

Nó ra vì cái nước. Cái người ở cái xóm dưới ra coi cái ruộng, cái người ở cái xóm trên ra coi cái mương, và cái người ở cái đầu làng ra vì cái tin.

Cái lý trưởng Bùi tới lúc cái nắng nó lên, và ông ta đi cái ủng, và ông ta cầm cái gậy.

「Cái làng. Cái chuyện gì?」

Tôi bước ra.

「Dạ. Cái cống nó mở cái đêm qua, mà cái lệ không cho mở cái đêm qua.」

Cái làng nó im.

「Mà ai mở?」

「Dạ. Con không biết. Mà con có cái này.」

Tôi đưa cái then ra.

「Dạ. Cái then này nó bị cắt bằng cái dao. Mà cái người cắt nó đứng ở cái chỗ này, cho nên cái dấu chân nó còn ở cái bùn. Mà cái áo tơi của nó thì nó rách ở cái bụi gai này, và cái chỗ rách đó có cái chỉ trắng của cái bao tải.」

Cái làng nó nhìn cái then, rồi nó nhìn cái vải.

Rồi cái lý trưởng Bùi nói:

「Cái cống đó tao mở.」

Cái làng nó quay lại.

「Tao mở, vì cái nước nó xuống thấp, và cái ruộng của cái làng nó cần cái nước. Mà cái lệ thì nó cho cái lý trưởng mở cái cống khi cái nước nó xuống thấp, và cái chuyện đó thì tao không phải hỏi ai.」

「Dạ. Mà cái then thì ai cắt?」

「Cái then nó kẹt. Tao cắt nó.」

「Dạ. Mà cái áo tơi?」

Cái lý trưởng nhìn cái vải, và ông ta cười.

「Cái áo tơi thì cái làng này ai cũng có. Mà cái con nhỏ này thì nó có cái tật: nó thấy một cái sợi chỉ, và nó nói cái sợi chỉ đó là cái bằng.」

Cái làng nó cười, và cái cười đó nó lác đác.

Rồi ông Từ tới.

Ông đi cái chân đất, và ông cầm cái ống quyển, và ông nói, và cái giọng ông nó khàn:

「Dạ. Cái làng. Cái lệ thì nó ở trong cái sổ của cái đình. Cho nên tôi xin đọc cái lệ, để cái làng nghe, và để cái ông lý trưởng nghe.」

Ông mở cái sổ.

「Cái lệ cái nước: cái cống nó mở cái ngày mồng năm và cái ngày hai mươi. Mà cái lý trưởng thì được mở cái cống cái lúc cái nước nó xuống thấp, mà cái lúc đó thì cái lý trưởng phải đánh cái trống nhỏ ở cái đình, để cái làng biết cái nước nó chảy.」

Cái làng nó im.

「Dạ. Cái đêm qua cái trống nhỏ có đánh không?」

Cái lý trưởng không trả lời.

「Dạ. Cái đêm qua cái trống nhỏ không đánh. Cho nên cái chuyện mở cái cống đó nó không phải là cái lệ. Nó là cái chuyện của cái người không muốn cái làng biết.」

Cái làng nó xôn, và cái lần này cái tiếng nó không lác đác.

Cái lý trưởng Bùi quay lại, và ông ta nhìn ông Từ, và ông ta nói:

「Ông Từ. Ông giữ cái đình, không phải ông giữ cái lệ.」

「Dạ. Cái đình với cái lệ nó là cái một cái. Mà tôi giữ cái đình thì tôi giữ cái lệ.」

---

Cái làng nó đứng ở cái mương tới cái trưa.

Rồi cái chuyện nó ra cái cách của cái làng: nó không xử cái lý trưởng, vì cái lý trưởng là cái người của cái huyện. Nó làm cái chuyện khác.

Nó làm cái phiên đắp bờ.

「Cái mương này nó vỡ ở ba cái chỗ. Mà cái chỗ vỡ thì nó không phải cái chuyện của cái nhà nào. Cho nên cái làng làm cái phiên: mỗi cái nhà một cái người, cái ngày mai, cái giờ Thìn, ở cái mương.」

Cái làng nó gật.

Mà cái chuyện đó nó có một cái nghĩa khác, và cái làng nó biết: cái phiên đắp bờ thì cái người trong cái làng nó phải ra. Mà cái người ra thì nó thấy cái mặt nhau, và nó nói cái chuyện của nhau.

Cho nên cái phiên đắp bờ nó là cái chợ của cái làng, mà nó không có cái hàng.

---

Cái sáng mồng mười ba, cái làng nó ra cái mương.

Cái người ta đào cái đất, và cái người ta đóng cái cọc, và cái người ta chuyền cái đất bằng cái sọt. Cái bùn nó tới cái đầu gối, và cái người ta cười, và cái người ta nói cái chuyện cái năm ngoái.

Cha tôi đứng ở cái chỗ cái bờ vỡ, và ông đóng cái cọc thứ nhất, và ông nói:

「Cái bờ này phải đắp cái mặt nó nghiêng vô trong. Vì cái nước nó đẩy ra, cho nên cái mặt nó phải nghiêng vô.」

Cái người ta nghe.

Bốn mươi năm trước, cái câu đó ông nói với cái sân nhà, và không ai nghe, vì cái nhà đó không có ai.

Bây giờ ông nói với cái làng, và cái làng nó nghe, vì cái làng nó đang đứng ở cái bùn.

Bà Hợi đem cái nồi cơm ra, và cái mắm, và cái muối ớt.

「Con. Ăn đi. Mà cái chuyện cái áo tơi đó, mày đừng nói nữa.」

「Dạ. Sao bà?」

「Vì cái làng nó biết rồi. Mà nó biết mà nó không nói, thì nó là cái chuyện nó tự xử. Cái làng này nó không xử cái lý trưởng bằng cái miệng. Nó xử bằng cái chuyện nó không cho cái lý trưởng cái mặt.」

「Dạ.」

「Mà mày thì nó cho cái mặt. Cái sáng nay có ba cái bà hỏi tao cái chuyện cái đập bổi của mày.」

Tôi nhìn bà.

「Dạ. Hỏi cái gì?」

「Hỏi cái cách làm. Một cái bà nói 『cái con đó nó làm cái đập một mình trong cái đêm』. Mà cái giọng bà đó nó không phải cái giọng chế.」

Tôi ngồi xuống cạnh cái nồi cơm.

Và ở cái đầu cái mương, cái thằng Tám đứng đó.

Nó đứng với cái xẻng, và nó không đào, và cái áo tơi của nó nó mặc, và ở cái vai trái cái áo nó có một cái chỗ rách mới, và cái chỗ đó nó chưa vá.

Cái làng nó không nói gì với nó.

Mà cái chuyện đó nó còn nặng hơn cái chuyện nói.

---

Cái chiều, cô Sáu tới cái mương.

Cô đi cái dép nhựa, và cô lội cái bùn, và cô tới cái chỗ tôi, và cô nói nhỏ:

「Con. Cái hộp gỗ của bà Cả nó không còn ở cái buồng.」

Tôi ngẩng lên.

「Dạ. Cô nói cái gì?」

「Cô đi ngang cái nhà đó cái sáng nay, và cái cửa cái buồng nó mở, và cô thấy cái chạn nó trống. Mà cái chỗ cái hộp gỗ nó để thì nó có cái dấu của cái bốn cái chân hộp trên cái lớp bụi.」

「Dạ. Nó đi đâu?」

「Cô nghe cái thằng Tám nói với cái con ở cái nhà bên: 『cái hộp đó bây giờ ở cái nhà tao』.」

Tôi đứng im, và cái nước nó chảy qua cái chân tôi.

Cái hộp gỗ nó đi ra khỏi cái nhà bà Cả.

Mà cái hộp gỗ đó nó có cái tờ giấy cọc hai trăm đồng.

Nghĩa là cái bà đó không còn tin cái nhà bà đó nữa. Bà đưa cái hộp cho cái thằng Tám, vì cái thằng Tám là cái người duy nhất mà bà nghĩ là bà mua được.

Mà cái thằng Tám thì cái đêm qua nó cắt cái then, và cái áo tơi của nó rách ở cái vai trái, và cái làng này đã thấy cái chỗ rách đó.

Tôi cầm cái cuốc lên.

「Cô Sáu. Cái nhà cái thằng Tám ở cái đâu?」

「Con. Con đừng có đi cái giờ này.」

「Dạ. Con không đi cái giờ này. Con đi cái tối nay.」

「Con đi làm cái gì?」

Tôi nhìn cái mương, và cái nước nó chảy, và cái bờ nó đang được đắp.

「Dạ. Con đi mua một cái áo tơi.」