Chương 26: Cái khuôn gỗ

Chương 26: Cái khuôn gỗ

Cái bụi tre sau cái chùa thì nó dày. Cái tre đó mọc từ cái bờ ao, nó leo lên cái gò đất, cái ngọn nó cao hơn cái mái chùa.

Tôi chặt bốn cái cây. Cái cây nào cũng già, cái ống nó vàng, cái đốt nó gần nhau.

Cái tre già thì nó nặng. Tôi kéo nó xuống cái bờ ao, cái tay tôi rách một cái đường.

Cái bà giữ chùa đi ra. Bà ấy già, cái lưng còng, cái áo nâu vá ba cái chỗ.

「Cái con này. Cái tre đó của cái chùa.」

「Dạ. Con chặt cái tre già. Cái tre già thì nó không mọc nữa.」

Bà ấy nhìn cái bụi tre. Rồi bà ấy nhìn cái ống tre trong cái tay tôi.

「Cái tre đó thì nó già thật. Cái tre đó thì nó đứng đó từ cái năm cái chùa này chưa có cái mái.」

「Dạ.」

「Mày lấy nó thì mày làm cái gì?」

「Dạ. Con làm cái khuôn đóng cái gạch.」

Bà ấy nhìn tôi. Cái mắt bà ấy đục, mà cái nhìn nó sắc.

「Cái làng này thì nó không làm cái gạch.」

「Dạ. Con biết. Cho nên con làm.」

Bà ấy im một cái lúc. Rồi bà ấy nói.

「Cái đất ở cái bờ ao này thì nó sét. Cái đất đó thì nó nung được. Cái chùa này cái mái nó là cái ngói của cái đất đó.」

Tôi nhìn cái mái chùa. Cái ngói đó đen, cái rêu nó dày.

「Dạ. Cái ngói đó thì nó nung ở đâu?」

「Cái lò đó thì nó ở cái chỗ cái gò đất kia. Cái lò đó thì nó sập cái ba chục năm rồi. Cái người làm cái lò đó thì cái người đó chết. Mà cái nghề đó thì nó chết với cái người đó.」

Bà ấy chỉ cái gò đất ở sau cái chùa. Cái gò đó có cái cỏ, có mấy cái hòn đất đỏ, cái hòn nào cũng cứng.

「Cái lò đó thì nó còn cái nền. Cái nền đó thì nó là cái đất nung. Mày đào cái một cái tấc thì mày thấy nó.」

Bà ấy đi vô cái chùa.

Tôi đứng ở cái bờ ao một cái lúc.

Rồi tôi kéo cái tre về.

Cái sân nhà tôi có cái bóng cái lũy tre. Tôi ngồi ở cái bóng đó, tôi chẻ cái tre.

Cái khuôn gạch thì nó là hai cái khung. Cái khung dưới thì nó là cái đáy, cái khung trên thì nó là cái thành.

Cái gạch thẻ thì nó nhỏ: cái dài hai cái tấc, cái rộng một cái tấc, cái dày nửa cái tấc.

Tôi đo bằng cái gang tay. Cái gang tay tôi hai cái tấc.

Cái khuôn thì nó có hai cái ngăn, cho nên một cái lần thì nó ra hai cái gạch.

Tôi chẻ cái tre, tôi gọt cái nan, tôi đóng cái đinh gỗ.

Cái việc đó thì nó mất một cái buổi chiều.

Cha đứng ở cái cửa, cha nhìn. Cha không nói.

Rồi cha đi tới, cha cầm cái khuôn lên, cha coi nó.

「Cái khung này thì nó lỏng. Cái gạch mà nó lỏng thì cái cạnh nó không thẳng.」

Cha lấy cái đục, cha gọt lại cái rãnh. Cha đóng thêm bốn cái chốt.

「Cái chốt này thì nó phải ở cái góc. Cái góc mà nó chắc thì cái khuôn nó không méo.」

Cha đặt cái khuôn xuống.

「Cái khuôn này thì nó đóng được. Mà cái đất thì mày lấy ở đâu?」

「Dạ. Ở cái bờ ao.」

Cha nhìn cái bờ ao.

「Cái đất ở cái bờ ao đó thì nó sét. Mà cái sét thì nó phải ủ. Mày ủ nó hai cái ngày, rồi mày trộn cái rơm băm. Cái rơm thì nó giữ cái gạch nó không nứt.」

「Dạ. Con biết.」

Cha nhìn tôi.

「Sao mày biết?」

Tôi không trả lời. Tôi nghĩ tới cái câu bà Tư nói ở cái chợ phiên: cái đất này nung được.

Cha không hỏi nữa.

Cái sáng hôm sau tôi đào cái đất ở cái bờ ao.

Cái đất đó đỏ, nó ướt, cái xẻng nó vào dễ. Tôi đào cái một cái tấc rưỡi thì cái đất nó đổi màu, nó vàng hơn, nó dẻo.

Tôi đào ba cái gánh. Cái gánh đó nặng, cái vai tôi đau.

Tôi đổ cái đất ở cái sân, tôi lấy cái cuốc, tôi đập nó cho nó tơi. Rồi tôi lấy cái nước ở cái chum, tôi tưới nó.

Cái đất đó ăn cái nước. Nó thành cái bùn.

Tôi lấy cái chân, tôi giẫm. Cái bùn đó lạnh, nó bóp cái chân tôi.

Rồi tôi trộn cái rơm băm. Cái rơm đó tôi cắt bằng cái liềm, cái khúc nó dài một cái tấc.

Tôi trộn nó ba cái lần.

Tiểu Bảo tới. Cái thằng đó cầm cái nón, cái chân nó đất.

「Chị. Cái gì đó?」

「Dạ. Cái đất.」

「Cái đất thì nó là cái đất. Mà cái đất này thì nó khác cái đất.」

Nó ngồi xuống, nó bốc một cái nắm.

「Cái đất này thì nó dính.」

「Dạ. Nó dính vì nó có cái sét.」

「Chị làm cái gì?」

「Dạ. Chị đóng cái gạch.」

Nó nhìn cái khuôn.

「Con đóng được không?」

Tôi đưa cái khuôn cho nó.

「Mày đặt cái khuôn lên cái nong. Mày lấy cái đất, mày ấn nó vô cái ngăn. Mày ấn cái góc trước. Mày gạt cái mặt cho nó phẳng. Rồi mày nhấc cái khuôn lên.」

Nó làm. Cái gạch đầu tiên nó méo, cái góc nó khuyết.

「Dạ. Cái gạch này thì nó không đẹp. Nhưng mà nó vẫn là cái gạch.」

Nó cười. Cái răng nó sún một cái.

Cái buổi chiều đó chúng tôi đóng được sáu chục cái gạch.

Cái nong đó không đủ. Tôi lấy cái phên, cái mẹt, cái nia.

Cái sân nhà tôi bây giờ nó có cái gạch. Cái gạch đó xếp thành cái hàng, cái màu nó nâu, cái mặt nó ướt.

Má đứng ở cái cửa. Má nhìn cái sân một cái lâu.

「Cái con ơi. Cái sân này thì nó là cái sân phơi cái thóc.」

「Dạ. Cái thóc thì nó còn cái tháng nữa.」

「Cái tháng nữa thì cái gạch này nó phơi xong. Mà cái gạch mà nó phơi xong thì nó ở đâu?」

Tôi nhìn cái sân. Cái sân nhà tôi rộng, mà nó không rộng bằng cái sân đình.

「Dạ. Con tính cái chuyện đó.」

Má ngồi xuống cái bậc cửa.

「Cái con ơi. Cái làng này thì nó nói cái chuyện cái con gái làm cái gạch.」

「Dạ. Con biết.」

「Cái bà ở cái giếng cái sáng nay bà ấy nói: 『cái con đó nó làm cái nghề của cái đàn ông.』」

「Dạ.」

Má nhìn cái sân.

「Mà má không nói cái gì. Vì cái bà đó có cái bốn cái con trai, mà cái nhà bà đó thì nó không có cái gạch.」

Tôi cười. Cái cười đó nó làm cái mặt tôi đau.

Cái đêm đó tôi ngủ ở cái chõng. Cái sân có cái gạch, cái mùi cái đất ướt nó bay vô cái nhà.

Cái sáng hôm sau tôi ra cái sân.

Cái gạch đó đã khô cái mặt. Cái màu nó sáng hơn.

Mà cái hàng gạch ở cái đầu cái sân thì nó đổ.

Không phải cái gió. Cái gió thì nó không đổ cái hàng gạch.

Có cái dấu chân trên cái gạch. Cái dấu đó to, nó là cái dấu cái chân đất, cái gót nó sâu.

Cái dấu đó đi qua cái hàng gạch, rồi nó đi ra cái cổng.

Tôi đứng ở cái sân. Cái tay tôi nắm lại.

Cái hàng gạch đó có hai chục cái. Nó vỡ mười hai cái.

Cô Sáu tới cái lúc tôi đang nhặt.

Cô ấy đứng ở cái cổng, cô ấy nhìn cái sân.

「Cái đêm qua,」cô ấy nói, 「cái nhà tao ở cạnh cái cổng làng. Cái đêm qua cái cổng làng nó kêu một cái tiếng.」

「Dạ.」

「Cái tiếng đó thì nó là cái tiếng cái then gỗ. Mà cái then gỗ thì nó kêu khi cái người ta mở nó.」

「Dạ. Cái giờ nào?」

「Cái giờ cái trăng lặn.」

Tôi nhặt cái gạch vỡ.

「Dạ. Cô có thấy cái mặt không?」

「Cái đêm đó tối. Mà cái người đó đi cái guốc. Cái tiếng đó nó đi về cái phía cái nhà bà Cả.」

Tôi đứng im.

「Dạ. Cô có nói cái chuyện này với ai không?」

「Tao nói với mày,」cô ấy nói. 「Mà mày đừng có nói nó ra. Cái tiếng cái guốc thì nó không phải cái bằng. Cái làng này thì nó có hai chục cái người đi cái guốc.」

Cô ấy đi. Cái guốc cô ấy kêu trên cái sân gạch.

Tôi nhặt cái gạch vỡ. Cái gạch đó còn mềm ở cái bên trong.

Má đi ra. Má nhìn cái sân. Má không nói.

Rồi má nói.

「Cái dấu chân này thì nó là cái dấu chân cái người đi cái guốc. Cái gót nó sâu, vì cái người đó đi cái guốc mà cái guốc đó nó mòn cái gót.」

「Dạ.」

「Mà cái người đi cái guốc thì cái làng này có nhiều.」

Tôi nhìn cái dấu chân. Cái dấu đó đi từ cái cổng tới cái hàng gạch, rồi nó quay lại cái cổng.

Cái người đó không đi vô cái nhà.

「Dạ. Cái người đó không muốn cái nhà này biết cái mặt.」

「Cái người đó không sợ cái nhà này,」má nói. 「Cái người đó sợ cái làng. Cho nên nó đi cái đêm.」

Tôi đứng dậy.

「Má. Cái nhà này có cái chó không?」

「Cái nhà này thì nó không có cái chó. Cái nhà này thì nó không có cái gì để mà cái chó nó giữ.」

Tôi nhìn cái cổng.

「Dạ. Vậy thì con phải làm cái chuyện khác.」

Tôi đi tới cái chỗ cái hàng gạch đổ. Tôi nhặt cái gạch vỡ, tôi xếp nó thành một cái đống.

Cái gạch vỡ thì nó vẫn dùng được. Nó làm cái móng, cái chân tường, cái chỗ nó không cần cái mặt phẳng.

Tôi xếp mười hai cái gạch vỡ đó.

Rồi tôi nghĩ: cái người đó đạp cái gạch vì cái người đó sợ cái gạch. Mà cái người đó sợ cái gạch thì cái gạch đó nó đúng.

Tôi đi vô cái nhà. Tôi lấy cái nồi, tôi nấu cái cơm.

Cái cơm đó có cái muối. Cái nhà này ăn cơm muối ba cái ngày.

Tôi ăn. Rồi tôi ra cái sân, tôi đóng thêm tám chục cái gạch.

Cái nắng đó nóng. Cái lưng tôi ướt.

Đến cái chiều thì cái sân đầy. Tôi phải xếp cái gạch lên cái phên, rồi tôi khiêng cái phên ra cái bờ ao.

Cái bờ ao đó có cái cỏ, nó phẳng.

Tôi nghĩ: cái gạch mà nó ở cái sân nhà thì nó bị đạp. Cái gạch mà nó ở cái bờ ao thì cái người đó phải đi qua cái làng mới tới.

Mà cái người đó mà đi qua cái làng thì cái làng thấy.

Cái đêm đó tôi không ngủ ở cái nhà. Tôi ngủ ở cái bờ ao.

Tôi trải cái chiếu rách ở cái gốc cây sung. Cái sương xuống, cái áo tơi của cha tôi đắp.

Cái đêm đó không có cái ai tới.

Cái sáng thì cái gạch khô. Cái mặt nó cứng, cái màu nó vàng.

Tôi dựng nó lên. Cái gạch dựng thì nó khô cái cạnh.

Tôi đếm. Một trăm bốn chục cái.

Một trăm bốn chục cái gạch.

Tôi ngồi ở cái bờ ao, cái tay tôi đau, cái lưng tôi đau.

Tôi nghĩ tới cái câu bà giữ chùa nói: cái lò đó thì nó sập ba chục năm.

Cái lò. Cái gạch mộc thì nó bán một cái đồng một trăm cái. Mà cái gạch nung thì nó bán một cái đồng hai chục cái.

Tôi tính. Cái gạch mộc một trăm bốn chục cái thì nó là một đồng bốn hào. Cái gạch nung một trăm bốn chục cái thì nó là mười một đồng.

Cái lò thì nó là cái chuyện khác. Cái lò thì nó cần cái đất, cái gạch, và cái củi.

Mà cái củi thì nó cần ba cái trăm cái bó.

Tôi nhìn cái gò đất ở sau cái chùa.

Cái nền cái lò cũ ở đó. Cái đất nung, nó cứng, nó không mọc cỏ.

Tôi đứng dậy.

Tôi đi tới cái gò đó. Tôi lấy cái cuốc, tôi đào cái một cái tấc.

Cái đất dưới đó nó đỏ, nó cứng, nó kêu dưới cái cuốc.

Cái nền đó rộng. Nó là cái vòng, cái đường kính ba cái sải tay.

Cái lò cũ thì nó là cái lò bầu. Cái bầu thì nó có cái cửa ở dưới, cái ống khói ở trên, và cái vòm.

Tôi đứng ở cái nền đó một cái lâu.

Rồi tôi nói, mà tôi nói một mình.

「Dạ. Cái lò này thì nó làm lại được.」