Chương 27: Cái lò bầu

Chương 27: Cái lò bầu

Cái nền cái lò cũ thì nó là cái vòng. Cái đường kính ba cái sải tay, cái mặt nó phẳng, cái màu nó đỏ sẫm.

Tôi đào cái vòng đó một cái buổi. Cái đất ở dưới nó cứng, nó là cái đất nung, cái cuốc nó kêu.

Cái cửa cái lò thì nó ở cái phía đông. Cái cửa đó rộng một cái gang tay rưỡi, cái cao hai cái gang.

Cái ống khói thì nó là bốn cái lỗ ở cái đỉnh cái vòm. Bốn cái lỗ đó nó cách nhau cái đều.

Bà giữ chùa đi ra. Bà ấy đứng ở cái mép cái nền, cái tay chống cái gậy.

「Cái nền này thì nó đúng cái nền,」bà ấy nói. 「Cái ông làm cái lò này thì cái ông đó tên là Cả. Cái ông đó làm cái lò cái năm cái chùa này sửa cái mái.」

「Dạ.」

「Cái ông đó làm cái lò này ba cái lần. Cái lần thứ nhất thì cái vòm nó sập. Cái lần thứ hai thì cái gạch nó sống. Cái lần thứ ba thì nó được.」

Tôi nhìn cái nền.

「Dạ. Cái lần thứ nhất thì cái ông đó làm cái gì?」

「Cái ông đó không có cái giàn,」bà ấy nói. 「Cái vòm thì nó phải có cái giàn ở dưới. Cái giàn đó thì nó là cái tre, nó uốn theo cái vòm. Cái ông đó nghĩ cái gạch nó đứng được một mình. Nó không đứng được.」

Bà ấy đi vô cái chùa.

Tôi đứng ở cái nền. Tôi nghĩ tới cái câu đó.

Cái vòm thì nó không đứng được một mình. Nó cần cái giàn ở dưới, cho tới cái lúc cái vữa nó khô.

Cái đó thì nó giống cái nhà tôi. Cái nhà tôi thì nó không đứng được một mình.

Tôi đi vô cái bụi tre. Tôi chặt sáu cái cây. Tôi uốn chúng thành cái vòng.

Cái tre đó tươi, cho nên nó uốn được. Tôi buộc nó bằng cái lạt.

Cái giàn đó thì nó có cái chân. Cái chân thì nó là cái cột tre đứng ở cái giữa cái nền.

Cha đi ra cái gò. Cha đứng ở cái mép, cha nhìn cái giàn.

「Cái chân này thì nó phải có cái nêm,」cha nói.

「Dạ.」

「Cái nêm thì nó giữ cái vòng nó không tụt. Mày đóng cái nêm ở cái chỗ cái vòng nó gặp cái chân.」

Cha cầm cái búa, cha đóng bốn cái nêm.

Rồi cha nói.

「Cái vữa thì nó phải trộn cái rơm. Cái rơm thì nó dài một cái tấc. Mà cái vữa thì nó phải nhuyễn. Mày nhào nó bằng cái chân, ba cái lần.」

「Dạ.」

「Mà cái gạch để xây cái vòm thì nó phải khô. Cái gạch mà nó còn ướt thì nó nặng, nó tụt.」

Cha nhìn cái sân.

「Mày có bao nhiêu cái gạch?」

「Dạ. Bốn trăm.」

「Cái vòm này thì nó cần ba trăm. Mà cái gạch đó thì nó phải phơi cái mười cái nắng.」

「Dạ. Con phơi nó cái mười cái nắng rồi.」

Cha gật. Rồi cha nói.

「Cái lò này thì nó cần cái củi. Mày có cái củi chưa?」

「Dạ chưa.」

Cha nhìn cái gò. Cái gò đó có cái bụi, cái cây nhỏ.

「Cái củi ở cái gò này thì nó không đủ. Cái lò này thì nó đốt cái ba cái ngày. Mà cái ba cái ngày đó thì nó ăn cái ba trăm cái bó.」

Tôi nói.

「Dạ. Con tính cái trấu.」

Cha nhìn tôi.

「Cái trấu?」

「Dạ. Cái trấu ở cái nhà cái ông xay lúa. Cái trấu đó thì nó là cái đồ bỏ. Mà cái trấu thì nó cháy cái lâu, nó giữ cái lửa.」

Cha im một cái lúc.

「Cái trấu mà nó cháy thì nó có cái khói. Mà cái khói đó thì nó đen. Mà cái gạch mà nó gặp cái khói đen thì cái mặt nó đen.」

「Dạ. Cái gạch đen thì nó vẫn là cái gạch. Nó chỉ là cái gạch xấu. Mà cái gạch xấu thì nó bán rẻ. Cái chuyện đó thì nó là cái chuyện của cái lần sau. Cái lần này thì con cần cái gạch nó chín.」

Cha nhìn tôi một cái lâu.

「Cái con này. Cái đầu mày nó tính cái chuyện xa.」

Cha đi về. Cái lưng cha nó không còng.

Cái ba cái ngày sau đó thì cái làng biết cái chuyện cái lò.

Cái người ta đi qua cái gò, cái người ta đứng coi. Có cái người nói cái câu này: 「Cái con đó nó làm cái lò. Cái lò đó thì nó sập.」

Có cái người nói: 「Cái nhà đó thì nó không có cái gạo. Mà nó làm cái lò.」

Ông Đồ đi qua. Ông ấy đứng ở cái mép cái nền một cái lúc.

「Cái đất này thì nó là cái đất tốt,」ông ấy nói. 「Cái ông Cả làm cái lò này cái năm đó thì cái gạch của cái ông đó nó đỏ. Cái gạch đỏ thì nó bán cái một đồng hai chục cái.」

「Dạ.」

「Mà cái ông đó làm cái lò ba cái lần,」ông ấy nói. 「Mày làm cái lần thứ nhất.」

「Dạ. Con biết.」

Ông Đồ cười. Cái cười đó nó không có cái gì.

「Cái lần thứ nhất mà nó được thì cái làng này nó nói cái nhà mày có cái phép.」

Ông ấy đi.

Cái ngày thứ mười một thì chúng tôi xây cái vòm.

Tôi, cha, Tiểu Bảo, và ông Đồ. Ông Đồ tới cái lúc cái trưa, ông ấy không nói cái gì, ông ấy cầm cái bay.

Cái vữa thì nó ở cái thúng. Cái gạch thì nó ở cái đống.

Cha xây cái chân. Tôi đưa cái gạch. Ông Đồ xây cái vòm.

Cái vòm thì nó cuốn từ cái hai bên vô cái giữa. Cái gạch nó nghiêng, cái mạch vữa nó dày.

Cái nắng đó nóng. Cái mồ hôi nó chảy xuống cái mắt tôi.

Tới cái chiều thì cái vòm nó khép. Cái chỗ cái giữa thì nó có một cái lỗ, cái lỗ đó là cái ống khói.

Cha đặt cái gạch cuối cùng.

Cái vòm đứng.

Chúng tôi đứng ở cái nền, bốn cái người, cái mặt đất, cái tay vữa.

Ông Đồ nói.

「Cái vòm này thì nó đứng. Mà nó đứng cái hôm nay, không phải cái ngày mai. Cái đêm nay thì cái giàn nó phải ở đó.」

Cái đêm đó tôi ngủ ở cái gò, dưới cái giàn tre.

Cái sương xuống. Cái vữa nó cứng dần, cái tiếng nó nhỏ, nó như cái tiếng cái gỗ nó co.

Cái sáng thì cái vòm nó vẫn đứng.

Cái ngày thứ mười ba thì chúng tôi tháo cái giàn.

Cái tre đó bây giờ nó giòn, nó cháy cái vỏ. Tôi rút cái chân, cái vòng nó tụt xuống một cái tí.

Cái vòm nó vẫn đứng.

Tiểu Bảo nhảy lên.

「Chị. Nó đứng.」

「Dạ. Nó đứng.」

Cái ngày thứ mười lăm thì cái lò có cái cửa. Cái cửa đó thì nó là cái vòm nhỏ, cái miệng nó ở cái phía đông.

Cái lỗ cái ống khói thì nó bốn cái, ở cái đỉnh.

Cái lò xong.

Cái ngày thứ mười sáu thì chúng tôi chất cái gạch vô cái lò.

Cái gạch đó thì nó xếp thành cái cột. Cái cột thì nó cao tới cái vòm, mà nó không chạm cái vòm.

Cái khe giữa cái cột thì nó là cái chỗ cái lửa nó đi.

Chúng tôi chất sáu trăm cái gạch. Cái gạch mộc, cái gạch của cái sân nhà tôi, cái gạch của cái bờ ao.

Cái gạch cuối cùng thì nó ở cái cửa. Rồi chúng tôi xây cái cửa lại bằng cái gạch mộc, chỉ chừa cái lỗ để nhét cái củi.

Cái chiều đó tôi đứng ở cái cửa lò.

Cái lò đó nó là cái khối đất, cái màu nó nâu, cái mặt nó xù xì. Nó không đẹp. Nó là cái lò.

Tôi nghĩ: cái lò này thì nó là cái nhà thứ hai của cái nhà tôi. Cái nhà thứ nhất thì nó che cái người. Cái nhà thứ hai thì nó che cái lửa.

Tôi nhét cái rơm vô cái lỗ. Tôi đốt nó.

Cái lửa đó nhỏ. Nó cháy cái rơm, rồi nó tắt.

Tôi nhét thêm. Cái lửa thứ hai nó bắt cái cành khô.

Cái khói nó lên. Nó lên cái ống khói, cái khói đó trắng.

Rồi nó đen.

Cái lò kêu. Cái tiếng đó là cái tiếng cái hơi nó ra, cái tiếng cái nước nó sôi trong cái đất.

Tôi ngồi ở cái cửa lò. Cái mặt tôi nóng.

Cái đêm đó cái làng thấy cái lửa ở cái gò.

Cái lửa đó ở cái đỉnh cái ống khói, nó đỏ, nó nhỏ.

Ba cái đêm. Tôi và cha thay nhau giữ cái lửa.

Cái đêm thứ nhất thì cái lửa nhỏ. Cái đêm thứ hai thì cái lửa lớn. Cái đêm thứ ba thì cái lửa đầy.

Cái đêm thứ ba đó tôi ngồi ở cái cửa lò, cái lưng dựa cái đất.

Cái lò đó nóng. Cái nóng đó nó ra cái mặt tôi, cái tay tôi, cái ngực tôi.

Tôi nghĩ tới cái câu bà Tư nói ở cái chợ phiên: đất này nung được.

Rồi tôi nghĩ tới cái câu bà Cả nói: mày không thắng cái mùa gặt.

Cái mùa gặt thì nó còn hai cái tháng.

Cái lò này mà nó ra cái gạch chín thì cái nhà tôi có cái nghề. Mà cái nghề thì nó không phụ thuộc cái mùa gặt.

Tôi nhìn cái lửa.

Cái đêm thứ tư thì chúng tôi bịt cái cửa lò và cái ống khói.

Cái lò ủ. Cái hơi nó không ra, cho nên cái gạch nó nguội cái chậm.

Cái đó thì nó là cái chuyện cái gạch nó không nứt.

Hai cái ngày. Rồi cái ngày thứ sáu thì chúng tôi mở cái cửa.

Cái cửa đó nó nóng. Cái tay tôi chạm nó, tôi phải rụt lại.

Chúng tôi đập cái cửa. Cái gạch nó rơi ra, cái gạch đó nó đỏ.

Tôi với cái tay vô. Cái gạch bên trong nó còn nóng.

Tôi lấy ra một cái. Cái gạch đó đỏ, nó kêu một cái tiếng khi tôi gõ nó bằng cái đục.

Cái tiếng đó nó trong.

Cha cầm cái gạch. Cha gõ nó. Cha đưa nó lên cái tai.

Rồi cha nói, cái giọng cha khàn.

「Cái gạch này thì nó chín.」

Ông Đồ đứng ở cái mép. Ông ấy cầm cái gạch, ông ấy coi cái mặt nó.

「Cái gạch này thì nó đỏ. Cái gạch đỏ thì nó bán cái một đồng hai chục cái.」

Tôi đếm. Cái lò đó ra năm trăm hai chục cái gạch chín. Cái bốn chục cái kia thì nó sống, nó mềm, nó vỡ.

Năm trăm hai chục cái gạch đỏ.

Tôi tính. Năm trăm hai chục cái, một đồng hai chục cái, thì nó là bốn mươi ba đồng.

Cái nợ thì nó ba mươi hai đồng.

Tôi ngồi xuống cái đất. Cái tay tôi còn cái bụi gạch.

Tôi nghĩ: cái lần đầu thì nó ra năm trăm hai chục cái. Cái lần sau thì nó ra cái nhiều hơn, vì cái lò nó đã khô, cái lò nó không ăn cái lửa.

Mà cái lần này thì cái củi nó là cái rơm với cái trấu. Cái lần sau thì nó cần cái củi thật, cho nên cái gạch nó trắng.

Tôi đứng dậy.

Cái làng đứng ở cái mép cái gò. Có cái người cầm cái gạch, cái người ta chuyền tay nó.

Cái bà ở cái giếng cái hôm trước bà ấy cầm cái gạch. Bà ấy gõ nó. Rồi bà ấy nói.

「Cái gạch này thì nó đỏ.」

Bà ấy nhìn tôi.

「Cái con này. Cái lò này thì nó không sập.」

「Dạ.」

Bà ấy đặt cái gạch xuống.

「Cái mái cái đình thì nó dột. Mà cái ngói thì nó phải nung. Mày nung cái ngói được không?」

Tôi nhìn cái lò.

「Dạ. Cái ngói thì nó khác cái gạch. Nó có cái cong. Cái cong thì nó cần cái khuôn khác, và cái lò thì nó phải xếp cái ngói theo cái thế khác.」

Bà ấy im.

「Dạ. Mà con làm được.」

Cái gò im. Rồi cái người ta nói. Cái tiếng đó nó không lớn, mà nó nhiều.

Cái chiều đó, ở cái nhà bà Cả, cái cửa sổ nó đóng.

Cô Sáu đi qua cái ngõ nhà tôi. Cô ấy nói với má, mà tôi nghe.

「Cái bà Cả thì bà ấy không ra cái cửa cái ba cái ngày. Mà cái sáng nay thì cái nhà bà ấy có cái người. Cái người đó đi cái xe.」

Tôi đứng ở cái sân. Cái gạch trong cái tay tôi.

「Dạ. Cái người đó đi cái xe nào?」

「Cái xe đạp,」cô Sáu nói. 「Mà cái người đó không phải cái người ở cái làng này.」