Chương 30: Cái cửa sổ cái nhà bà Cả

Chương 30: Cái cửa sổ cái nhà bà Cả

Cái nhà ông Hương bộ có cái đèn. Ông ấy đang viết ở cái bàn dài.

Ông ấy không ngẩng lên khi tôi vô.

「Cái chuyện cái lò thì cái sáng nay cái bà Cả tới cái nhà này,」ông ấy nói.

「Dạ.」

「Cái bà ấy nói cái câu này: 『cái bà ấy trả cái tiền cái ngói.』」

Tôi đứng ở cái bàn.

「Dạ. Bao nhiêu?」

「Cái bà ấy nói cái bà ấy trả cái ba chục đồng. Cái ba chục đồng đó thì nó đủ cho cái ngói và cái công lợp cái mái.」

Cái nhà im. Cái bấc đèn kêu.

「Mà cái bà ấy có cái điều kiện,」ông ấy nói.

「Dạ.」

「Cái sổ thì nó phải ghi cái chuyện cái mái đình là cái chuyện của cái nhà bà ấy. Không phải cái chuyện của cái nhà mày.」

Tôi ngồi xuống cái ghế đẩu.

「Dạ. Vậy thì cái ngói của con thì nó thành cái ngói của bà ấy.」

「Cái ngói thì nó là cái ngói của cái làng,」ông ấy nói. 「Cái sổ thì nó ghi cái người mà nó trả cái tiền. Mà cái làng này thì nó nhớ cái người trả cái tiền, không nhớ cái người làm ra cái ngói.」

Tôi nhìn cái sổ. Cái sổ mở ở cái trang cái lò.

「Dạ. Ông có viết chưa?」

「Tao chưa viết,」ông ấy nói. 「Vì cái lệ thì nó có cái chỗ: cái chuyện mà nó có hai cái người thì cái sổ ghi cái cả hai. Cái người trả cái tiền, và cái người làm ra cái đồ. Cho nên cái bà ấy muốn cái sổ chỉ ghi cái một cái người, thì cái sổ đó nó sai cái lệ.」

Ông ấy đặt cái bút xuống.

「Mà cái chỗ cái lò thì nó cần cái dấu của cái lý trưởng. Mà cái ông lý trưởng thì cái tối nay cái ông đó ở cái nhà bà Cả.」

Tôi đứng dậy.

「Dạ. Con đi cái nhà ông lý trưởng.」

「Cái ông đó không ở cái nhà,」ông ấy nói. 「Tao nói rồi.」

「Dạ. Con biết. Mà con vẫn đi.」

Ông Hương bộ nhìn tôi một cái lâu.

「Cái con này. Mày đi thì mày thấy cái chuyện mày không muốn thấy.」

「Dạ. Con muốn thấy nó. Vì cái chuyện mà nó không thấy thì nó không có cái cách.」

Ông ấy không nói. Ông ấy cầm cái bút lên, ông ấy viết tiếp.

Cái nhà lý trưởng Bùi ở cái đầu cái xóm trên, cái cổng gỗ, cái sân hẹp.

Cái cửa đóng. Cái nhà tối.

Tôi đứng ở cái ngõ một cái lúc. Rồi tôi đi tiếp.

Cái nhà bà Cả thì nó ở cái giữa cái làng. Cái tường gạch, cái cổng gỗ, cái sân rộng.

Cái cổng mở. Cái sân có cái đèn. Cái đèn đó treo ở cái cột cái hiên.

Cái sân có cái mâm. Cái mâm đó có cái thịt, cái rượu, cái bát.

Ba cái người ngồi: bà Cả, lý trưởng Bùi, và ông Bá.

Ông Bá ngồi ở cái ghế cao, cái áo tây của ông ấy mở cái cúc cổ. Lý trưởng Bùi ngồi ở cái ghế bên, cái quạt để trên cái đùi.

Tôi đứng ở cái tường, cái chỗ cái cửa sổ. Cái cửa sổ đó có cái chấn song gỗ.

Cái đèn ở trong sân, cho nên cái bóng của tôi nó ở trên cái tường, cái phía ngoài.

Bà Cả nói.

「Cái ông Bá. Cái chuyện cái lò thì nó là cái chuyện cái làng.」

「Cái làng thì nó nhận cái lò,」ông Bá nói. 「Mà cái làng thì nó nhận cái lò vì cái con đó nó cho. Cho nên cái làng thì nó nợ cái con đó cái ơn.」

Lý trưởng Bùi nói.

「Cái ơn thì nó là cái chuyện cái làng nói. Mà cái sổ thì nó là cái chuyện cái tay tao.」

Ông ta uống cái chén.

「Cái lệ thì nó có cái chỗ này: cái làng mà nó nhận cái đồ của cái một cái người, thì cái làng thì nó cho cái người đó cái quyền dùng cái đồ. Mà cái quyền đó thì nó có cái thời hạn. Mà cái thời hạn thì cái làng nói.」

Bà Cả nói.

「Cái thời hạn thì nó là cái chuyện cái sổ. Mà cái sổ thì cái ông viết.」

Cái sân im. Cái đèn kêu một cái tiếng.

Ông Bá nói.

「Cái ông lý trưởng. Cái chuyện cái thời hạn thì nó là cái chuyện cái phép. Mà cái chuyện cái nghề thì nó là cái chuyện khác.」

Ông ấy đặt cái chén xuống.

「Cái lò đó thì nó phải có cái người biết cái nghề. Cái con đó thì nó biết cái nửa. Cái nửa kia thì nó ở cái tay tao.」

Bà Cả nói.

「Cái nửa kia thì nó là cái gì?」

「Cái nửa kia thì nó là cái lửa,」ông Bá nói. 「Cái con đó đốt cái lò bằng cái trấu, cho nên cái gạch của nó đen. Cái gạch đen thì cái huyện không mua. Cái lửa thì nó phải có cái củi thật, cái củi đó thì nó là cái cành cây, và cái lửa thì nó phải lên cái đều trong cái ba cái ngày. Cái đó thì nó là cái tay của cái người đốt cái lò ba chục năm.」

Lý trưởng Bùi gật.

「Cái đó thì nó là cái chuyện cái nghề.」

「Mà cái nghề thì nó không có cái giấy,」ông Bá nói. 「Cái nghề thì nó ở cái người. Cho nên cái lò đó mà nó muốn ra cái gạch trắng thì cái lò đó phải có cái người của tao.」

Bà Cả nói.

「Cái người của ông thì nó lấy cái gì?」

「Cái người của tao thì nó lấy cái một phần ba cái gạch. Mà cái củi thì nó là cái củi của tao. Mà cái củi của tao thì nó là cái củi của cái làng Đông, và cái củi đó thì nó đi cái đường cái, cho nên nó có cái thuế.」

Cái sân im.

Rồi lý trưởng Bùi nói.

「Cái chuyện đó thì nó là cái chuyện cái làng. Mà cái làng thì nó có cái sổ. Cho nên cái lò đó thì nó phải có ba cái chữ: cái của cái làng, cái của cái ông Bá, và cái của cái người đốt lò.」

Bà Cả nói.

「Cái người đốt lò thì nó là cái ai?」

Cái sân im một cái lúc.

Lý trưởng Bùi nói.

「Cái con đó thì nó mười lăm tuổi. Mà cái con đó thì nó có cái tên trong cái sổ cái đất. Cho nên cái con đó thì nó đốt cái lò. Mà cái con đó mà nó không đốt được thì cái làng thì nó có cái quyền lấy cái quyền đó lại, vì cái quyền đó thì nó là cái quyền của cái làng cho.」

Tôi đứng ở cái tường. Cái tay tôi nắm cái chấn song.

Đó là cái câu tôi cần nghe. Cái quyền đốt lò thì nó là cái quyền của cái làng cho. Cho nên cái làng mà nó muốn lấy lại thì nó lấy.

Mà cái làng thì nó lấy khi mà cái người đó không đốt được.

Cho nên cái chuyện của tôi không phải là cái chuyện giữ cái quyền. Nó là cái chuyện đốt cái lò cho nó ra cái gạch trắng, trước cái lúc cái làng nó nói cái câu đó.

Ông Bá nói.

「Cái con đó thì nó đốt cái lò cái lần thứ hai cái tháng sau. Cái lần đó thì nó ra cái gạch đen. Mà cái gạch đen thì cái làng này nó nói cái lò này không có cái nghề. Rồi cái làng thì nó lấy cái quyền đó, và nó cho tao thuê cái lò.」

Bà Cả cười. Cái cười đó nó nhỏ.

「Cái ông Bá. Cái ông tính cái chuyện đó cái ba cái tháng.」

「Cái chuyện cái lò thì nó là cái chuyện cái nghề. Mà cái nghề thì nó cần cái thời gian. Tao có cái thời gian. Cái con đó thì nó không có, vì cái con đó thì nó có cái nợ ba mươi hai đồng, và cái nợ đó thì nó tới cái mùa gặt.」

Tôi đứng ở cái tường. Cái chân tôi tê.

Rồi bà Cả nói một cái câu mà tôi không nghĩ.

「Cái chuyện cái nợ thì nó không cần cái mùa gặt.」

Cái sân im.

「Cái giấy nợ thì nó ở cái tay cái ông Đồng,」bà ấy nói. 「Mà cái ông Đồng thì cái ông đó mua cái giấy đó mười tám đồng. Cho nên cái ông đó thì cái ông đó có cái lợi. Mà cái ông đó mà nó muốn cái lợi hơn thì cái ông đó đòi cái nợ cái tháng này.」

Lý trưởng Bùi nói.

「Cái giấy nợ thì nó ghi cái ngày cái mùa gặt. Cái ông Đồng mà nó đòi trước thì cái giấy đó nó không có cái giá.」

「Cái giấy thì nó không có cái giá,」bà Cả nói. 「Mà cái nhà đó thì nó không biết cái đó. Mà cái nhà đó mà nó tưởng cái ông Đồng đòi được, thì cái nhà đó nó bán cái lúa non. Mà cái lúa non thì nó bán cái nửa cái giá.」

Cái sân im.

「Mà cái nhà đó mà nó bán cái lúa non thì cái mùa gặt đó nó không có cái gì. Mà cái mùa gặt mà nó không có cái gì thì cái nhà đó nó đi cái chỗ cái nhà thằng Mẫn.」

Tôi đứng ở cái tường. Cái tường đó lạnh.

Đó là cái kế. Không phải cái kế cái đất. Cái kế cái lúa.

Bà ấy không cần cái đất nữa. Bà ấy cần cái nhà tôi bán cái lúa non.

Mà cái nhà tôi mà bán cái lúa non thì cái nhà tôi mất cái mùa gặt. Mà cái nhà tôi mà mất cái mùa gặt thì cái nhà tôi mất cái đất, cái lò, và cái ba cái năm.

Tôi lui khỏi cái cửa sổ.

Cái bóng của tôi nó đi trên cái tường, rồi nó mất.

Cái đường về cái nhà tôi thì nó tối. Cái trăng chưa lên.

Tôi đi qua cái sân đình. Cái đình tối, cái mái nó đen hơn cái trời.

Tôi đứng ở cái sân đình một cái lúc.

Tôi nghĩ: cái chuyện cái lúa non thì nó là cái chuyện cái tin. Cái nhà tôi mà nó không tin cái ông Đồng đòi được thì cái nhà tôi không bán.

Cho nên cái chuyện đầu tiên không phải là cái tiền. Nó là cái tin.

Tôi đi vô cái nhà.

Má ngồi ở cái chõng. Cái đèn dầu còn.

「Cái nhà ông Hương bộ?」

「Dạ. Ông ấy chưa viết. Cái chỗ cái lò thì nó cần cái dấu của cái lý trưởng.」

「Mà cái ông lý trưởng thì cái ông đó ở cái nhà bà Cả.」

「Dạ. Con biết. Con tới cái nhà bà Cả.」

Má đứng dậy.

「Con vô cái nhà đó?」

「Dạ không. Con đứng ở cái cửa sổ.」

Má nhìn tôi một cái lâu.

「Con nghe cái gì?」

Tôi ngồi xuống cạnh má.

「Dạ. Con nghe ba cái chuyện. Cái thứ nhất: cái ông Bá thì cái ông đó muốn cái lò, và cái ông đó có cái củi. Cái thứ hai: cái quyền đốt cái lò thì nó là cái quyền của cái làng cho, cho nên cái làng thì nó lấy lại được. Cái thứ ba: cái bà Cả thì bà ấy không đợi cái mùa gặt. Bà ấy muốn cái nhà này bán cái lúa non.」

Cái nhà im.

Má ngồi xuống. Cái tay má để trên cái đùi.

「Cái lúa non thì nó bán cái nửa cái giá.」

「Dạ.」

「Mà cái nhà này thì nó không bán cái lúa non. Cái lúa non thì nó là cái chuyện cái nhà mà nó không có cái ăn.」

「Dạ.」

Má nhìn cái đèn.

「Mà cái ông Đồng thì cái ông đó không đòi trước cái mùa gặt. Cái giấy đó thì nó ghi cái mùa gặt.」

「Dạ. Nhưng mà cái ông đó mà nó tưởng cái nhà này sợ, thì cái ông đó đòi. Không phải vì cái giấy. Vì cái lợi.」

Má im.

Rồi má nói.

「Vậy thì con phải nói với cái ông đó cái câu gì?」

Tôi nhìn cái đèn.

「Dạ. Con nói cái câu này: 『cái giấy đó thì nó ghi cái mùa gặt. Mà cái nhà con thì nó không sợ cái ông Đồng, vì cái ông Đồng thì cái ông đó cần cái tiền, không phải cái đất.』」

Má gật. Cái gật đó nó chậm.

「Rồi cái chuyện cái lò?」

Tôi đứng dậy.

「Dạ. Cái lò thì nó phải ra cái gạch trắng. Mà cái gạch trắng thì nó cần cái củi thật.」

「Cái củi thì nó ở đâu?」

Tôi nhìn cái sân tối.

「Dạ. Cái củi thì nó có hai cái chỗ. Cái chỗ thứ nhất là cái rừng ở cái sau cái gò, cái rừng đó thì nó là cái rừng của cái làng. Cái chỗ thứ hai là cái làng Đông, cái chỗ cái ông Bá.」

「Cho nên?」

「Dạ. Cho nên cái củi thì nó là cái chuyện cái làng, không phải cái chuyện cái ông Bá.」

Má nhìn tôi.

「Con ơi. Cái rừng đó thì nó là cái rừng của cái làng. Mà cái làng thì nó không cho cái ai chặt cái cây.」

「Dạ. Cái làng không cho cái ai chặt cái cây. Mà cái làng thì nó cho cái người mà nó đốt cái lò của cái làng.」

Cái nhà im.

Má đứng dậy, đi vô cái buồng.

Tôi ngồi ở cái chõng. Cái dây gai trong cái tay.

Tôi thắt thêm một cái nút.

Cái nút thứ mười hai là cái củi.