Chương 35: Cái chữ ở dưới cái chữ

Chương 35: Cái chữ ở dưới cái chữ

Cái ông Chắt ra.

Cái túi vải thì nó nặng.

Cái túi đó thì nó có cái bảy cái đục. Cái dài, cái ngắn, cái mũi bằng, cái mũi nhọn.

「Cái đá đó mà nó có cái chữ thì tao đi. Mà cái chữ đó mà nó không có thì tao về.」

Tôi cúi đầu.

「Dạ. Con cảm ơn ông. Mà cái chuyện cái tiền công thì...」

「Cái tiền công thì nó là cái chuyện cái sau. Cái chuyện cái trước thì nó là cái chữ đó.」

Cái ông Bá đứng ở cái cổng.

「Ông Chắt. Cái bia của cái nhà bà Cả thì cái bà ấy đã đặt cái tuần trước. Cái bà ấy trả hai chục đồng. Cái bà ấy nói cái bia đó thì nó phải xong trước cái mùa gặt.」

Cái ông Chắt không quay lại.

「Cái bà đó thì cái bà ấy đặt cái bia cho cái ông Cả. Cái ông Cả thì ông ấy nằm ở cái đất mười lăm năm. Mà cái người ở cái gò kia thì nó nằm ở cái đất ba chục năm.」

Ông ấy đi ra cái cổng.

「Cái lệ cái thợ đá thì nó nói cái người nằm lâu thì cái bia trước. Cái bà ấy trả hai chục đồng thì cái bà ấy trả cái tiền. Cái tiền thì nó không mua được cái lệ đó.」

Cái ông Bá im.

Tôi đi sau cái ông Chắt.

Cái đường nó qua cái đồng. Cái ông ấy đi cái chậm, mà cái ông ấy không dừng.

Cái túi đục nó kêu cái tiếng sắt ở trên cái vai.

Về đến cái gò thì cái nắng đã đứng bóng.

Cái ông Chắt đứng ở cái đầu cái gò. Ông ấy nhìn cái hòn đá cái lâu.

Rồi ông ấy đi vòng quanh cái hòn đá. Cái ba cái vòng.

Rồi ông ấy ngồi xuống.

Cái tay ông ấy đặt lên cái mặt đá. Cái tay đó thì nó không xoa. Nó đặt.

「Cái đá này thì nó ở cái làng Đông.」

「Dạ.」

「Cái đá ong thì nó ở cái chân cái núi, cái chỗ cái nước nó chảy. Cái người ta đào nó ở cái đó rồi cái người ta khiêng nó lên cái gò này. Cái đường đó thì nó dài cái hai cái cây số. Cái hòn đá này thì nó nặng cái bốn cái người khiêng.」

「Dạ. Cái chữ ở cái mặt dưới thì nó ở cái chỗ nào?」

Cái ông ấy lật cái hòn đá.

Không phải ông ấy lật. Ông ấy bảo tôi lật.

Tôi đặt cái vai vô cái cạnh, tôi đẩy. Cái đá nó nặng, cái đất nó giữ nó.

Rồi nó lật. Cái mặt dưới nó lên trên.

Cái mặt đó thì nó phẳng. Cái màu nó nhạt hơn cái mặt trên. Cái mặt này thì nó có cái dấu đục, cái dấu đó thì nó là cái hình cái ô vuông nhỏ, cái hình đó thì nó không đều.

Cái ông Chắt cúi xuống. Cái mặt ông ấy thì nó gần cái mặt đá.

Cái tay ông ấy đi theo cái dấu đục.

「Cái dấu này thì nó là cái chữ.」

「Dạ.」

「Cái chữ này thì nó là cái chữ Nho. Mà cái người đẽo nó thì cái người đó đẽo cái nông. Cho nên cái người ta đập nó thì cái nó mất cái phần nổi, mà cái phần chìm thì nó còn cái dấu ở dưới cái đá.」

Ông ấy đứng dậy.

「Cái này thì nó phải đục cái lớp trên. Cái lớp trên thì nó dày cái một cái phân. Mà cái lớp dưới thì nó là cái chữ cũ.」

Tôi đứng im.

「Dạ. Ông đục được cái lớp đó không?」

「Cái lớp đó thì nó không phải cái đá. Nó là cái đất nung ở trên cái đá. Cái ba chục năm cái nắng cái mưa nó làm cái mặt cái đá nó ra cái lớp đó.」

Ông ấy lấy cái đục ở trong túi. Cái đục nhỏ nhất, cái mũi nó bằng cái đầu cái đinh.

「Cái này thì nó không đục. Cái này thì nó cạo.」

Ông ấy ngồi xuống.

Cái tay trái ông ấy giữ cái đá. Cái tay mặt ông ấy cầm cái đục. Cái đục nó đi cái một cái đường dài, cái đường đó thì nó song song với cái cạnh cái đá.

Cái bụi nó ra cái một cái đường trắng.

Tôi ngồi xuống cái đối diện, tôi giữ cái đá cái cho nó không xê.

Cái nắng nó nóng trên cái lưng.

Cái ông ấy cạo cái ba cái lần.

Rồi ông ấy dừng.

Cái mắt ông ấy nhìn cái mặt đá. Cái mặt đá bây giờ thì nó có cái màu xám, cái màu đó thì nó khác cái màu nâu đỏ.

Cái chữ nó ra.

Không phải cái cả cái chữ. Cái một cái nét.

Cái nét đó thì nó là cái nét ngang, cái nét đó thì nó dài cái hai cái đốt tay. Cái đầu cái nét nó có cái móc.

Tôi nhìn cái nét đó.

Cái ông Chắt không nói gì cái lâu.

Rồi ông ấy nói.

「Cái nét này thì nó là cái bộ 『nhân』.」

「Dạ.」

「Cái bộ 『nhân』 thì nó là cái người. Cái chữ này thì nó có cái bộ 『nhân』 ở cái bên trái. Cho nên cái chữ này thì nó là cái họ.」

Cái tay tôi nó lạnh.

「Dạ. Cái họ gì?」

Ông ấy cạo cái thêm cái hai cái đường.

Rồi ông ấy dừng cái lâu.

「Cái chữ này thì nó là cái chữ 『Nguyễn』.」

Tôi ngồi ở cái đất.

Cái gió nó thổi cái cỏ cái gò.

Cái ông Chắt đặt cái đục xuống.

「Cái chữ này thì nó đẽo cái kiểu cái ông đồ cái làng này. Cái nét nó mảnh. Cái ông đồ mà nó viết cho cái nhà cái ông Cả thì cái nét nó như cái này.」

Tôi nhìn cái nét đá.

「Dạ. Ông nói cái chữ này thì nó là cái chữ của cái ông Cả?」

「Không phải. Cái chữ này thì nó là cái chữ mà cái ông Cả cho đẽo. Cái ông Cả thì ông ấy không biết cái chữ Nho. Mà ông ấy có cái tiền. Cho nên ông ấy thuê cái người đẽo rồi dựng cái bia này lên cái mộ này.」

Tôi ngồi im.

Cái ông Chắt nhìn tôi.

「Cái mặt mày thì nó không vui. Cái chữ 『Nguyễn』 thì nó là cái chữ mày muốn.」

「Dạ. Con muốn. Mà con không nghĩ nó ở đó.」

「Mày nghĩ cái gì?」

Tôi nhìn cái mộ.

Cái mộ thì nó không có cái bia. Cái mộ thì nó có cái cỏ, cái cỏ đó thì nó xanh hơn cái cỏ cái gò.

「Dạ. Con nghĩ cái người đập cái bia thì cái người đó đập nó ở cái mặt trên. Cho nên cái người đó đứng ở cái phía này, cái phía cái làng.」

Cái ông Chắt không nói gì.

Ông ấy cầm cái đục lên, ông ấy cạo cái tiếp.

Cái nét thứ hai nó ra. Cái nét này thì nó là cái nét dọc, cái nét đó thì nó đi qua cái nét ngang.

「Cái chữ này thì nó còn cái hai cái nét nữa. Cái hai cái nét đó thì nó ở dưới cái lớp này. Mà cái lớp này thì nó dày, cho nên cái hôm nay thì mình chỉ thấy cái nửa cái chữ.」

「Dạ. Cái nửa cái chữ đó thì nó đủ chưa?」

「Cái nửa cái chữ thì nó không đủ cho cái ông Hương bộ. Mà nó đủ cho cái làng. Cái làng thì nó không cần cái chữ. Nó cần cái dấu rằng cái chữ đó thì nó đã ở đó.」

Tôi đứng dậy.

Cái trời thì nó đã ngả. Cái bóng cái gò thì nó dài.

Tôi nhìn cái mặt đá có cái nửa cái chữ.

Cái đá thì nó nhớ cái đục đầu tiên.

Cái ông Chắt đứng dậy, ông ấy cột cái túi đục.

「Cái đá này thì nó phải ngâm cái nước cái ba cái ngày. Mà cái chỗ ngâm thì nó phải ở cái chỗ tối. Mày có cái chỗ đó không?」

Tôi nghĩ cái chái sau cái nhà. Cái chái đó thì nó có cái mái, cái nền nó đất.

「Dạ. Con có cái chái.」

「Cái chậu thì nó phải rộng hơn cái đá cái một cái gang. Mà cái nước thì nó phải là cái nước mưa. Cái nước giếng thì nó có cái phèn, cái phèn nó ăn cái đá.」

「Dạ.」

Ông ấy đi về cái đầu cái gò.

Rồi ông ấy dừng.

「Cái chuyện này thì tao nói cái một cái lần. Cái bia này thì tao đục cái chữ của cái ông Hương bộ. Cái chữ của ông ấy thì nó là cái chữ quốc ngữ. Cái tay tao thì nó đục cái chữ đó cái xấu, cho nên cái chữ đó thì nó phải đục cái to. Mà cái chữ mà nó to thì cái bia nó phải rộng, mà cái hòn đá này thì nó hẹp.」

Tôi nhìn cái hòn đá.

「Dạ. Vậy thì cái bia thì nó phải có cái hai cái mặt. Một cái mặt thì nó có cái chữ Nho cũ, một cái mặt thì nó có cái chữ quốc ngữ mới.」

Cái ông Chắt nhìn tôi.

「Cái đó thì nó là cái chuyện cái thợ. Mà mày nói cái đó thì nó đúng. Mày không phải cái thợ. Mà mày nghĩ cái kiểu cái thợ.」

Ông ấy đi.

Cái bóng cái ông ấy nó dài trên cái cỏ.

Tôi đứng ở cái gò cái lâu.

Tôi nghĩ cái chữ 『Nguyễn』 ở dưới cái lớp đất nung.

Cái chữ đó thì nó là cái chữ của cái ông Cả cho đẽo. Cho nên cái ông Cả thì ông ấy đã nhận cái mộ này là cái mộ của cái họ Nguyễn.

Mà cái ông ấy nhận, rồi cái ba chục năm, cái bia đó bị đập.

Tôi nghĩ: cái người đập cái bia thì cái người đó không đập cái bia của cái người chết. Cái người đó đập cái chứng của cái ông Cả.

Cho nên cái chuyện này thì nó không phải cái chuyện cái mộ.

Nó là cái chuyện cái nhà bà Cả.

Tôi đi xuống cái gò.

Cái sương nó bắt đầu lên ở cái bờ ao.

Tôi về đến cái nhà thì cái đèn đã lên.

Cha tôi ngồi ở cái chõng. Cái tay ông ấy cầm cái điếu, mà cái điếu đó thì nó không cháy.

「Cái ông Chắt thì ông ấy đi cái đường nào?」

「Dạ. Ông ấy về cái làng Đông. Cái mai ông ấy lên lại.」

「Cái đá thì nó nói cái gì?」

Tôi ngồi xuống cái bậc thềm.

「Dạ. Cái đá thì nó có cái chữ. Cái chữ đó thì nó là cái chữ 『Nguyễn』.」

Cha tôi đặt cái điếu xuống cái chõng.

Cái tay ông ấy thì nó không run.

「Cái chữ đó thì nó ở cái đâu?」

「Dạ. Nó ở cái mặt dưới cái đá. Cái người ta đập cái mặt trên, mà cái mặt dưới thì nó chôn ở trong cái đất. Cho nên cái chữ đó thì nó còn.」

Cha tôi im cái lâu.

「Cho nên cái ông Cả thì ông ấy có cái bia.」

「Dạ.」

「Mà cái bà Cả thì cái bà ấy đập nó.」

Tôi nhìn cha tôi.

「Dạ. Con không biết cái người đập nó là cái ai. Con biết cái chuyện này: cái người đó đập nó cái lúc cái ông Cả còn sống, hoặc cái lúc cái ông ấy mới chết. Vì cái bia mà nó đứng cái ba chục năm thì cái người ta đã thấy nó.」

Cha tôi gật đầu.

「Cái chuyện đó thì nó là cái chuyện cái nhà bà Cả. Mà cái nhà mình thì nó không có cái bằng.」

「Dạ. Con biết. Cho nên con không nói cái chuyện đó ở cái đình.」

Cha tôi nhìn tôi.

「Mày không nói cái chuyện đó thì mày nói cái chuyện cái gì?」

Tôi nhìn cái đèn.

「Dạ. Con nói cái chuyện cái chữ. Cái bia thì nó có cái hai cái mặt. Cái mặt dưới thì nó có cái chữ cũ. Cái mặt trên thì nó có cái chữ của cái làng.」

Cha tôi im.

Rồi ông ấy nói cái giọng nhỏ.

「Cái chữ cũ thì nó là cái chữ của cái ông Cả. Mà cái chữ mới thì nó là cái chữ của cái làng. Cho nên cái bia này thì nó có cái hai cái chủ.」

Tôi đứng dậy.

「Dạ. Cái bia thì nó không có cái hai cái chủ. Cái bia thì nó chỉ có cái một cái chủ. Cái chữ cũ thì nó là cái dấu. Cái dấu thì nó không phải cái chủ.」

Cha tôi nhìn tôi cái lâu.

Rồi ông ấy cười. Cái cười này thì nó mệt.

「Mày nói cái câu đó thì cái ông Hương bộ nó nghe được. Mà cái bà Cả thì cái bà ấy không nghe được.」

「Dạ. Cho nên cái câu đó thì nó phải nói ở cái sân đình.」

Tôi ngồi xuống, tôi lấy cái khăn, tôi lau cái mặt.

Cái tay tôi thì nó còn cái bụi đá. Cái bụi đó thì nó trắng, nó ở trong cái chai tay.

Tôi nghĩ cái ba cái ngày ngâm đá.

Mà cái nhà bà Hợi thì nó có cái chậu cái lu.

Tôi đứng dậy.

「Con đi cái nhà bà Hợi.」

Má tôi ở cái bếp, má tôi nói cái vọng ra.

「Cái giờ này?」

「Dạ. Cái chuyện cái chậu. Con mượn cái chậu rồi con về.」

Cái đêm đó thì nó không có cái trăng.

Tôi đi qua cái sân, cái sân nó tối.

Cái bụi tre nó kêu cái tiếng của cái gió.

Mà cái họ thì nó đủ cho cái làng.

Cái làng thì nó không cần cái tên. Cái làng thì nó cần cái chuyện cái mộ đó thì nó không phải cái mộ vô chủ.

Tôi đi đến cái cổng nhà bà Hợi.

Cái cổng đó thì nó mở. Cái đèn ở cái hiên nó cháy.

Bà Hợi đang ngồi ở cái sân, cái tay bà ấy gỡ cái lạc.

「Cái thằng này. Cái giờ này thì mày đi cái đâu?」

「Dạ. Con mượn cái chậu.」

Bà ấy nhìn tôi.

「Cái chậu nào?」

「Dạ. Cái chậu mà nó rộng hơn cái đá cái một cái gang. Con ngâm cái hòn đá ở cái gò.」

Cái tay bà ấy dừng lại.

「Cái hòn đá đó thì nó nặng cái bốn cái người. Mà mày bê nó vô cái chậu thì cái chậu nó vỡ.」

「Dạ. Con không bê nó. Con đào cái hố, con lót cái vải, rồi con đổ cái nước vô cái hố.」

Bà ấy nhìn tôi cái lâu.

Rồi bà ấy đứng dậy.

「Cái vải thì cái nhà tao có. Cái vải đó thì nó là cái bao cái gạo, nó cũ. Mà cái nước thì mày lấy cái nước mưa ở cái lu cái đầu cái hè.」

Bà ấy đi vô cái nhà, bà ấy lấy cái bao.

Cái bao đó thì nó có cái chữ 『gạo』, cái chữ đó thì nó đã mờ.

「Cái này thì nó không đáng cái gì. Mà cái chuyện mày ngâm cái đá thì nó là cái chuyện cái đá. Cho nên tao nói cái chuyện này: cái đá mà nó ngâm cái ba cái ngày thì nó mềm, mà nó mềm thì cái đục nó ăn. Mà cái đục mà nó ăn cái sâu thì cái đá nó nứt ở cái chỗ khác.」

Tôi cầm cái bao.

「Dạ. Cho nên cái ông Chắt thì ông ấy cạo cái lớp trên, ông ấy không đục cái sâu.」

Bà ấy gật đầu.

「Cái ông Chắt thì ông ấy là cái thợ. Cái thợ thì nó biết cái chỗ nó dừng.」

Tôi đi về, cái bao ở trên cái vai.

Cái sông nó kêu cái tiếng nhỏ ở cái đằng xa.

Cái người đập cái bia thì cái người đó đứng ở cái phía cái làng, cái tay cái người đó cầm cái búa, cái búa đó thì nó đập cái mặt trên.

Cho nên cái chữ đó thì nó còn.

Cái chuyện này thì nó giống cái chuyện cái nhà tôi. Cái chuyện thì nó ở cái mặt trên. Mà cái chứng thì nó ở cái mặt dưới. Cái người ta đập cái mặt trên, mà cái người ta không lật cái đá.

Cái chữ thì nó ở dưới.

Tôi về đến cái sân. Cái đèn ở cái bếp nó còn.

Tôi đặt cái bao xuống cái thềm.

Cái dây gai thì nó ở cái cột. Cái mười hai cái nút.

Tôi lấy cái dây, tôi thắt cái nút thứ mười ba.

Cái nút này thì nó là cái chữ ở dưới cái chữ.